नेपालमा राष्ट्र निर्माण र युवा शक्ति: राष्ट्रिय सेवा दलको तालिम विस्तार आवश्यक

काठमाडौं – बढ्दो भौतिकवाद, व्यक्तिवाद र विदेश मोहको वर्तमान अवस्थामा, संस्कृतिपटि अनुशासित, कर्मठ र देशभक्त युवा उत्पादनमा राष्ट्रिय सेवा दल (एनसिसी) का तालिमहरुको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको औँल्याइएको छ। देशको समृद्धि र स्थिरताका लागि यस प्रकारको प्रशिक्षणको विस्तार र प्रवर्द्धन आवश्यक भएको धारणा व्यक्त गरिएको हो।

राष्ट्रिय सेवा दलका महानिर्देशक यामप्रसाद ढकालले भने, “नवयुवालाई देशप्रति जिम्मेवार, अनुशासित र नेतृत्व गर्न सक्ने क्षमता भएका दक्ष जनशक्ति बनाउने उद्देश्यले सेवा दलको तालिम अझ विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यक छ।” उनले थपे, “देश निर्माणमा जुट्नुपर्ने होनहार युवाशक्ति आन्दोलन र सङ्घर्षका नाममा राष्ट्रका सम्पदा र धरोहर तोडफोड र आगजनी गर्ने कार्यमा समेत संलग्न भएका युवालाई सही मार्गमा ल्याउन यो तालिम अपरिहार्य भएको छ।”

नेपाल सरकारले विस २०२२ मा स्थापना गरेको राष्ट्रिय सेवा दलले युवालाई राष्ट्रप्रेम, अनुशासन, नेतृत्व, र सैनिक कला सिकाउँदै आएको छ। प्रारम्भिक वर्षमा काठमाडौंलाई केन्द्रविन्दु बनाएर ५०० जना युवालाई प्रशिक्षण दिइएको यस कार्यक्रम देशभर फैलिँदै गएर वर्तमानमा वार्षिक रूपमा ७,७१० जना युवालाई तालिम दिइएको छ। माग अझै बढ्दो देखिएको भए पनि, हालसम्म मात्र २५७ विद्यालयमा तालिम प्रदान गर्न सकिएको सेवा दलको भनाइ छ। सरकारले यस तालिमको संख्या र प्रभावकारिता थप बढाउन आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरेको छ।

राष्ट्रिय सेवा दलले विद्यालयस्तरमा छनोट गरिएका प्रत्येक विद्यालयमा १५ जना छात्र र १५ जना छात्रालाई प्रशिक्षण दिन्छ। यस तालिमले विद्यार्थीहरूको मानसिकता परिवर्तन गर्न र उनीहरूमा राष्ट्रप्रति प्रेम, अनुशासन र जिम्मेवारीको भावना जागृत गर्न मद्दत गरेको सेवा दलको विश्वास छ। भूटान जस्ता छिमेकी देशले पनि यसै किसिमको तालिमबाट युवा उत्पादन गर्दै आएको उदाहरण प्रस्तुत गरिएको छ।

समयसंगै, तालिमको प्रभाव अझ बढ्दै गएको छ। पूर्वप्रधानमन्त्रीदेखि उच्च सरकारी अधिकारी, सुरक्षा फौजका उच्चअधिकारि, डाक्टर, इन्जिनियरजस्ता व्यक्तिहरूले समेत यस तालिमबाट लाभ लिएका छन्। प्राकृतिक विपद्मा स्वतःस्फूर्त रुपमा उद्धार र राहत कार्यमा युवाहरुको सक्रिय सहभागिता देखिएको छ।

तालिमले युवालाई राष्ट्रप्रेम, नैतिकता, इतिहास, भूगोल, परम्परा, संस्कृति, र सम्पदाको ज्ञान प्रदान गर्दछ। यसले नेतृत्व विकास, सैनिक कला र सामाजिक सेवामा दक्षता हासिल गर्न मद्दत गर्दछ। यस वर्षको दीक्षान्त कार्यक्रम प्रधानमन्त्री, रक्षा मन्त्री र प्रधानसेनापतिले प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुने अवसर रहेको छ। यसले विद्यार्थी र युवाको मनोबल बढाउने विश्वास गरिएको छ।

नेपालले यस क्षेत्रमा सफलता हासिल गरे पनि, भारत जस्ता छिमेकी देशले यस प्रकारको तालिमलाई ठूलो मात्रामा सञ्चालन गरी लाखौं युवा सहभागी बनाइरहेको अवस्था छ। यसले नेपालको युवा शक्ति उत्पादन र राष्ट्रप्रेम जगेर्नामा अझै ठूलो अवसर र चुनौती देखाएको छ।

सारांशमा, राष्ट्रिय सेवा दलको तालिमले युवा वर्गमा राष्ट्रप्रेम, अनुशासन र नेतृत्व क्षमता विकास गर्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ। सरकार र सुरक्षा निकायको यसका गतिविधिलाई प्राथमिकता दिएर विस्तार गर्न आवश्यक रहेको छ। यसले देशको समग्र सुरक्षा र आर्थिक प्रगतिको आधारशिला मजबुत बनाउनेछ।