नेपाली स्वदेशी ब्रान्डको उदय: विदेशी उत्पादनलाई कडा चुनौती दिँदै

काठमाडौँ । कुनै समय नेपाली बजारमा सुईदेखि सुनसम्म र लत्ताकपडादेखि खाद्यान्नसम्म विदेशी उत्पादनको वर्चस्व थियो। विदेशी ब्रान्डप्रति उपभोक्ताको अटुट विश्वास र स्वदेशी उत्पादनलाई कमसल ठान्ने प्रवृत्तिका बीच अहिले परिवर्तन देखिन थालेको छ। गुणस्तर, आकर्षक प्याकेजिङ, प्रतिस्पर्धी मूल्य र प्रभावकारी ब्रान्डिङका कारण नेपाली उत्पादनले बजारमा आफ्नो स्थान बलियो बनाउँदै लगेका छन्।

इनर्जी ड्रिङ्क, चाउचाउ, जुत्ता, कपडा, मदिरा, विद्युतीय उपकरण र प्रविधिसम्मका विभिन्न क्षेत्रमा स्वदेशी ब्रान्डले विदेशी उत्पादनसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। केहीले आयातित उत्पादनको विकल्प दिँदै उपभोक्ताको रोजाइसमेत बदल्न थालेका छन्।

स्वाद र मूल्यमा प्रतिस्पर्धा

नेपालको इनर्जी ड्रिङ्क बजारमा ‘एक्स्ट्रिम’ले विदेशी ब्रान्डसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै आएको छ। आकर्षक क्यान प्याकेजिङ, युवापुस्तालाई लक्षित स्वाद र तुलनात्मक रूपमा सुलभ मूल्यले यसलाई बजारमा चिनाएको छ।

त्यस्तै, यशोदा फुड्सको ‘करेन्ट’ चाउचाउ पिरो स्वाद रुचाउने उपभोक्तामाझ लोकप्रिय बनेको छ। नेपाली बजारमा कोरियन स्पाइसी चाउचाउको माग बढिरहेका बेला आएको करेन्टले स्वदेशी विकल्प प्रस्तुत गरेको छ। कम्पनीले नेपाली बजारबाहिर पनि उत्पादन विस्तार गरिरहेको छ।

चौधरी ग्रुपको ‘वाइवाइ’ भने नेपालबाट अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुगेको स्थापित ब्रान्ड हो। काँचै खान मिल्ने विशेषता र फरक स्वादका कारण यसले भारतसहित विभिन्न देशमा विदेशी चाउचाउ ब्रान्डसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै आएको छ।

जुत्ता र पहिरनमा नेपाली विकल्प

जुत्ता उद्योगमा ‘गोल्डस्टार’ले लामो समयदेखि सुलभ मूल्यका टिकाउ जुत्ता उत्पादन गर्दै आएको छ। पछिल्लो समय डिजाइन र उत्पादनमा विविधता थप्दै कम्पनीले क्याजुअल, स्पोर्ट्स र ट्रेकिङ जुत्तासमेत बजारमा ल्याएको छ। नेपालबाहिर पनि यसको बजार विस्तार भएको छ।

प्रिमियम लुक्स र फेसनदार डिजाइन खोज्ने ग्राहकलाई ‘क्यालिबर सुज’ले लक्षित गरेको छ। स्निकर्सदेखि फर्मल जुत्तासम्मका उत्पादनमार्फत यसले महँगा विदेशी ब्रान्ड र कमसल नक्कली जुत्ताको विकल्प दिन खोजेको छ।

कपडा क्षेत्रमा ‘केटीएम सिटी’ले क्याजुअल पहिरनदेखि स्पोर्ट्सवेयरसम्म उत्पादन गर्दै आएको छ। राष्ट्रिय खेलकुद टोलीका जर्सी उत्पादनमा समेत संलग्न यस ब्रान्डले स्वदेशी बजारमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गरेको छ। त्यस्तै, ‘सोनाम गियर्स’ले डाउन ज्याकेट, विन्डप्रुफ ज्याकेट र आउटडोर पहिरन उत्पादन गर्दै विदेशी ब्रान्डको तुलनामा किफायती विकल्प प्रस्तुत गरेको छ।

प्रविधि र घरायसी उपकरणमा पनि प्रतिस्पर्धा

नेपालमै डिजाइन र निर्माण गरिएको ‘यात्री’ विद्युतीय मोटरसाइकलले नेपाली इन्जिनियरिङ र प्रविधि क्षेत्रमा नयाँ सम्भावना देखाएको छ। आधुनिक फिचर र प्रिमियम डिजाइनसहित बजारमा आएको यसले आयातित मोटरसाइकलसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

टेलिभिजन सेवामा ‘डिसहोम’ले नेपाली बजारमा आफ्नै सेवा विस्तार गरेको छ। स्याटेलाइट टेलिभिजनबाट सुरु भएको यसको सेवा अहिले इन्टरनेट र आइपी टिभीसम्म फैलिएको छ। यसले विदेशी डीटीएच सेवाको प्रयोग घटाउन स्वदेशी विकल्प उपलब्ध गराएको छ।

घरायसी विद्युतीय उपकरणमा ‘सिजी इलेक्ट्रोनिक्स’ले टेलिभिजन, फ्रिज, वासिङ मेसिन तथा भान्साका उपकरण उत्पादन र बिक्री गर्दै आएको छ। मूल्यसँगै बिक्रीपछिको सेवा उपलब्ध गराउनुले यसलाई नेपाली उपभोक्तामाझ स्थापित गर्न मद्दत गरेको छ।

मदिरा र बियर बजारमा नेपाली ब्रान्ड

‘खुकुरी रम’ नेपाली मदिरा बजारको पुरानो र परिचित ब्रान्ड हो। यसको विशिष्ट स्वाद र लामो विरासतले यसलाई स्वदेशी बजारमा मात्र नभई नेपाल आउने पर्यटकमाझ पनि चिनाएको छ।

यती डिस्टिलरीको ‘ओल्ड दरबार’ ह्विस्कीले प्रिमियम मदिरा बजारमा आफ्नो स्थान बनाउने प्रयास गरेको छ। त्यस्तै, यती ब्रुअरीको ‘अर्ना’ बियरले विभिन्न प्रकारका उत्पादनमार्फत बहुराष्ट्रिय बियर ब्रान्डसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ।

स्वदेशी उत्पादनप्रति बढ्दो विश्वास

यी ब्रान्डहरूको विस्तारले नेपाली उपभोक्ताको रोजाइमा परिवर्तन आएको संकेत गर्छ। स्वदेशी उत्पादनले गुणस्तर, डिजाइन, मूल्य र सेवामा प्रतिस्पर्धा गर्न सके विदेशी ब्रान्डको विकल्प बन्न सक्छन् भन्ने उदाहरण पनि यी उत्पादनले दिएका छन्।

यद्यपि बजारमा दीर्घकालीन रूपमा टिक्न गुणस्तरको निरन्तरता, प्रभावकारी वितरण, उपभोक्ता सेवा र उत्पादनमा नवप्रवर्तन आवश्यक हुन्छ। यी पक्षमा लगानी बढाउन सके नेपाली ब्रान्डले घरेलु बजारमा आफ्नो पकड बलियो बनाउनुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि थप अवसर पाउन सक्छन्।

**SEO शीर्षक:**  दिने १३ ब्रान्ड