नेपाल बहुसूचक सर्वेक्षण नतिजा सार्वजनिक: स्वास्थ्य, शिक्षादेखि ऊर्जा र संचारसम्मको महत्वपूर्ण तथ्याङ्क

काठमाडौं — राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले ‘नेपाल बहुसूचक सर्वेक्षण २०८१/८२’ को ताजा नतिजा सार्वजनिक गरेको छ। यस सर्वेक्षणको उद्देश्य महिला, बालबालिका, घरपरिवारको अवस्था, स्वास्थ्य, शिक्षा, ऊर्जा, र संचारको पहुँचबारे राष्ट्रिय र प्रदेशस्तरीय विस्तृत जानकारी उपलब्ध गराउनु हो। यसले दीर्घकालीन योजना, नीति निर्माण, र दिगो विकास लक्ष्यको अनुगमनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

नेपालको स्वास्थ्य र मृत्यु दरमा नयाँ तथ्याङ्क

सर्वेक्षणका अनुसार, नेपालमा प्रति हजार जीवित जन्ममा २७ शिशु १ वर्ष नपुग्दै मृत्यु हुने गरेको छ। पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्यु दर ३१ प्रति हजार रहेको छ। नवजात शिशु मृत्युदर प्रति हजार १७ छ भने, एक महिनाभित्र नै मृत्युदर १७ रहेको पाइएको छ। सबैभन्दा बढी शिशु मृत्युदर सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ३८ र न्यूनतम बागमती प्रदेशमा १७ रहेको छ।

ऊर्जा र संचार पहुँचको स्थिति

राष्ट्रिय सर्वेक्षणले देखाएको छ कि, ९६.७ प्रतिशत घरपरिवारमा विद्युत् सेवा निरन्तर उपलब्ध छ। प्रदेशगत रूपमा, गण्डकी प्रदेशमा ९९.५ प्रतिशत र कर्णाली प्रदेशमा ८०.८ प्रतिशत विद्युत् पहुँच पुगेको छ। टेलिफोन सेवाको पहुँच ९५.५ प्रतिशत रहेको पाइयो, जसमा बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी ९७.१ प्रतिशत पुगेको छ। इन्टरनेट सेवा प्रयोगकर्ता ८२ प्रतिशत घरपरिवारमा देखिएको छ।

महिला, बालबालिका र युवाहरूको जीवनस्तर

यस सर्वेक्षण अनुसार, १५–४९ वर्ष उमेर समूहका महिलाहरूको १६ दशमलव ६ प्रतिशतसँग आफ्नै मोबाइल फोन छ, र ७२ दशमलव ७ प्रतिशतले पछिल्ला तीन महिनामा मोबाइल प्रयोग गरेका छन्। पुरुषहरूमा मोबाइल प्रयोग दर अझै उच्च छ, जसले डिजिटल पहुँच अझै व्यापक भएको देखाउँछ।

सर्वेक्षणले देखाएको छ कि, १५–४९ वर्षका महिलाहरूको ३५ प्रतिशतले परिवार नियोजन उपाय प्रयोग गरिरहेका छन् भने, ५५.२ प्रतिशतले आधुनिक परिवार नियोजन सेवाबाट सन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। यसका साथै, यस उमेर समूहका महिलाहरूको ८५ प्रतिशतले कम्तीमा चार पटक पूर्वप्रसूति जाँच गराएका छन्।

बालबालिका र पोषणको अवस्थाः

बालबालिकाको तौल र उचाइ सम्बन्धी जानकारीले चिन्ता जगाएको छ। २४.३ प्रतिशत बालबालिका तौल कम (लिखुरे) र ३१.५ प्रतिशत उचाइ कम (पुड्को) रहेको पाइएको छ। बालबालिकाको ख्याउटे र बढी तौल भएको प्रतिशत पनि उल्लेखनीय छ। अधिकांश बालबालिका पहिलो वर्षमै पूर्ण खोप लिएका छन्।

सर्वेक्षणले देखाएको छ कि, ६९.७ प्रतिशत आमाले ६ महिनासम्म मात्र शिशुलाई आमाको दूध खुवाउने गरेको पाइएको छ। साथै, ८०.७ प्रतिशत बालबालिका पहिलो वर्षमै सबै खोप प्राप्त गरेका छन्।

पानी, sanitization र स्वास्थ्य बीमा

सर्वेक्षणले देखाएको छ कि, ६०.४ प्रतिशत घरपरिवारको पानीमा जीवाणु भेटिएको छ। सुधारिएको खानेपानी स्रोत प्रयोग गर्नेलाई ९८.२ प्रतिशत मानिएको छ। हात धुने सुविधा ८६.४ प्रतिशत घरपरिवारमा उपलब्ध छ। स्वास्थ्य बीमाको पहुँच भने अझै चुनौतीपूर्ण छ, जुन १७.८ प्रतिशत महिलाहरू र १९.६ प्रतिशत पुरुषहरूमा मात्र उपलब्ध छ।