तेहरानमा जारी प्रदर्शन र मानव अधिकार उल्लंघन: २ हजारभन्दा बढीको मृत्यु

तेहरान — इरानमा सरकारले जारी विरोध प्रदर्शनका क्रममा सुरक्षा फौजको दमनबाट २ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको मानव अधिकारवादी समूहले जनाएको छ। यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी जनतालाई मद्दत ‘आउँदैछ’ भन्दै आश्वासन दिएका छन्।

एचआरएएनए (ह्युमन राइट्स एक्टिभिस्ट न्यूज एजेन्सी) ले इरानमा इन्टरनेट सेवा पूर्ण रूपमा बन्द भएको अवस्थामा पछिल्लो १७ दिनको विवरण सङ्कलन गर्दै १,८५० प्रदर्शनकारी, १३५ सरकारी कर्मचारी, ९ जना सर्वसाधारण र ९ बालबालिकाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको हो। एक इरानी अधिकारीले पनि रोयटर्सलाई २,००० जनाको मृत्यु भएको बताएका छन्, तर उनले यसमा ‘आतंककारी’ को हात रहेको दाबी गरेका छन्। एचआरएएनएले मंगलबार मात्रै मृत्यु हुनेको संख्या २,३०० पुगेको जानकारी दिएको छ र थप ७७९ मृतकको जाँच गरिरहेको बताएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसियल प्लेटफर्ममार्फत इरानको अवस्थालाई लिएर गम्भीर चासो व्यक्त गरेका छन्। उनले ह्वाइट हाउस फर्कने क्रममा भने, “हत्याको शृङ्खला ठूलो देखिए पनि यकिन विवरण आउन बाँकी छ।” ट्रम्पले आफ्ना ट्वीटमा भने, “इरानी अधिकारीहरूले हत्याको ‘ठुलो मूल्य चुकाउनु’ पर्ने चेतावनी दिएका छन् र जनता प्रदर्शन जारी राख्न आग्रह गरेका छन्।”

उनले भने, “हत्या नरोकिएसम्म, सबै भेटघाट रद्द गरिएका छन्। हामी ‘मेक इरान ग्रेट अगेन’ को नारा लिएका छौँ।” यसअघि अमेरिकाले इरानसँग व्यापार गर्ने देशमाथि २५ प्रतिशत कर लगाउने घोषणा गरिसकेको छ।

मुद्राको अवमूल्यन र उच्च महँगीका कारण सुरु भएको प्रदर्शन अहिले ३१ वटा प्रान्तका १८० भन्दा बढी शहरमा फैलिएको छ। प्रारम्भिक रूपमा आर्थिक मुद्दामा केन्द्रित यो आन्दोलन अहिले राजनीतिक परिवर्तनको मागमा परिणत भएको छ र सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि सबैभन्दा गम्भीर चुनौती बनिरहेको छ।

इन्टरनेट र सञ्चार सेवा पूर्ण रूपमा बन्द हुँदा सुरक्षाकर्मीहरूले घातक बल प्रयोग गरिरहेका छन्। नर्वेस्थित इरान ह्युमन राइट्सले कम्तीमा ७३४ प्रदर्शनकारीको मृत्यु पुष्टि गरेको छ भने वास्तविक सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। तेहरानको विभिन्न फरेन्सिक सेन्टरमा आफ्ना आफन्तका शव खोजिरहेका मानिसहरूको भिडियोहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्। अस्पतालहरू मृत्यु र घाइतेले भरिएका छन् भने चिकित्सकहरूले अभावका कारण अस्पतालको अवस्था ‘युद्धमैदान’ जस्तै भएको बताएका छन्।