हुत्ती विद्रोहीद्वारा साउदी अरब र यमनको ऊर्जा केन्द्रहरूमा हवाई आक्रमण

काठमाडौं – इरान समर्थित यमनका हुथी विद्रोहीहरूले शनिबार साउदी अरबको राजधानी रियादसहित लालसागर तटीय क्षेत्रका ऊर्जा केन्द्रहरूमा ड्रोन र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेका छन्। साउदी अधिकारीहरूले भने, हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले एउटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रलाई मध्यमै भाँचिदिएको बताएका छन्, तर अन्य आक्रमणबारे पुष्टि भएको छैन। यस आक्रमणबाट मानवीय क्षति र आगलागीको खबर आएको छ, जसले क्षेत्रीय तनावलाई अझ बढाएको छ।

रियादमा पहिलो पटक हवाई आक्रमणको चेतावनी
शनिबार बिहान रियादस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै कालो धुवाँको मुस्लो देखिएको थियो। विमानस्थलमा उडानहरू केही समयका लागि प्रभावित भएका थिए। यसअघि जुलाईमा हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरबमाथि आक्रमण तीव्र पारेपछि रियादमा पहिलोपटक हवाई आक्रमणको चेतावनी सुनिएको हो। साउदी नागरिक सुरक्षा निकायले मोबाइलमार्फत विभिन्न क्षेत्रमा सम्भावित खतराबारे सूचना पठाएको थियो, जसपछि केही समयसम्म सुरक्षा सतर्कता जारी रह्यो।

हुथीको आक्रमणको दाबी र प्रतिक्रिया
हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या अल–सारियाले अनलाइनमा जारी गरेको वक्तव्यमा रियाद र यान्बुस्थित ऊर्जा केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी ठूलो संख्यामा ब्यालिस्टिक, क्रुज क्षेप्यास्त्र र ड्रोन प्रयोग गरिएको दाबी गरेका छन्। उनले यसलाई यमनको राजधानी साना माथि साउदी अरबले गरेको आक्रमणको जवाफ र रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यसअघि उनले साउदी अरबले पछिल्लो सातामा ३०० पटक यमनका विभिन्न क्षेत्रमा आक्रमण गरेको आरोप लगाएका थिए।

आक्रमणको पुष्टि र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
साउदी अधिकारीहरूले भने, हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले केही आक्रमणलाई विफल बनाएको बताएका छन्, तर विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक गरेका छैनन्। अमेरिकाले भने, इरान समर्थित हुथीहरूले साउदी अरबविरुद्ध नागरिक विमानस्थलसमेत लक्षित गरी शत्रुतापूर्ण गतिविधि गरेको भन्दै सतर्कता जारी गरेको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आफ्ना नागरिकलाई मध्यपूर्वको यात्रा पुनर्विचार गर्न र सम्भावित उडान रद्दको तयारी गर्न आग्रह गरेको छ।

यमन युद्ध र क्षेत्रीय तनाव
हुथी विद्रोहीहरू यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारी सरकारसँग गृहयुद्धमा छन्। साउदी अरबको समर्थनमा रहेको सरकार र हुथीहरूको बीचको युध्दले पछिल्ला महिनाहरूमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएको छ। शनिबारको भिडन्तमा ४८ जनाको मृत्यु भएको रिपोर्ट आएको छ, जसमा अधिकांश लडाकू र सैनिकहरू छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको आंकडाअनुसार विस्थापितको संख्या एक लाखभन्दा बढी पुगेको छ।

लालसागर र समुद्री मार्गमा तनाव
हुथी समूहले मोखा बन्दरगाह र पेरिम टापु आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ। यी क्षेत्रहरू खाडीको महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग नजिक छन्, जुन एसिया र युरोपमा सामान र तेल निर्यातको लागि प्रयोग हुन्छ। साउदी अरबले नाकाबन्दी लगाएको यस क्षेत्रमा सामुद्रिक तनाव बढिरहेको छ। अमेरिका र इजरायलको इरानसँगको युद्धका कारण होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द भएपछि तेल र व्यापारिक मार्गहरूमा अस्थिरता देखा परेको छ।

भविष्यको अवस्था र क्षेत्रीय सुरक्षा
युद्धका कारण विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा अनिश्चितता देखिएको छ। जेपी मोर्गन जस्ता लगानी बैंकहरूले भने, युद्धको अन्तिम परिणाम अनुमान गर्न कठिन भएको बताएका छन्। क्षेत्रीय तनाव र ऊर्जा आपूर्तिमा अस्थिरता बढ्दै गएकोले विश्व अर्थतन्त्र र क्षेत्रीय सुरक्षा थप जोखिममा परेको विश्लेषकहरूको धारणा छ।

यस घटनाले क्षेत्रीय र विश्वव्यापी सुरक्षाको अवस्थालाई नयाँ कोणबाट जटिल बनाएको छ, र सम्भावित सैन्य र कूटनीतिक कदमहरूलाई थप आवश्यकता रहेको देखिन्छ।