आतंकवादसम्बन्धी कानुनअन्तर्गत भारतमा युक्रेन र अमेरिकाका ८ विदेशी नागरिक किन पक्राउ परे?

नयाँ दिल्ली — भारतले सीमा उल्लंघन र आतंकवादी गतिविधि समर्थनको आशंकामा म्यानमार, युक्रेन र अमेरिकाका ८ विदेशी नागरिकलाई पक्राउ गरेको छ। यी व्यक्तिहरूलाई मार्च १३ देखि नियन्त्रणमा लिइएको हो, र उनीहरूलाई भारतीय सुरक्षा एजेन्सीहरूले विभिन्न स्थानहरूबाट गिरफ्तार गरेका छन्।

भारतीय राष्ट्रिय अनुसन्धान एजेन्सी (एनआईए) ले उनीमाथि भारतको आतंकवादविरोधी कानून उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ। पक्राउ परेका सात विदेशी नागरिकहरूलाई मिजोरम, दिल्ली र लखनउमा नियन्त्रणमा लिइएको हो भने, दुई अमेरिकी पर्यटकहरूलाई कोच्चिको कोस्ट गार्ड मुख्यालय नजिकै ड्रोन उडाएको आरोपमा पक्राउ गरिएको हो।

अनुसन्धानका अनुसार, अमेरिकी नागरिकलाई कोलकाता विमानस्थलको अध्यागमन विभागले, तीन युक्रेनी नागरिकलाई लखनउमा र अन्य तीनलाई दिल्लीबाट नियन्त्रणमा लिइएको थियो। उनीहरू म्यानमार जाँदै थिए वा त्यहाँबाट फर्किरहेका थिए भन्ने स्पष्ट छैन।

एनआईएले उनीहरूलाई म्यानमारको सशस्त्र समूहहरूलाई ड्रोन युद्धको तालिम दिन र आतंकवादी गतिविधिहरूमा संलग्न रहँदा पक्राउ गरेको हो। यस सम्बन्धमा, अमेरिकी नागरिक म्याथ्यू आरोन भानडाइक र युक्रेनी नागरिकहरू हुर्बा पेट्रो, स्लिभियाक तारास, इभान सुकमानोभ्स्की, स्टेफान्किभ मारियन, होन्चारुक म्याक्सिम र कामिन्स्की भिक्टर पक्राउ परेका छन्।

भानडाइकको व्यक्तिगत वेबसाइटका अनुसार, उनले इराक युद्ध र लिबियाको गृहयुद्धमा भाग लिएका थिए र वासिङ्टन डीसीस्थित ‘सन्स अफ लिबर्टी इन्टरनेशनल’ नामक परामर्शदाता कम्पनीका संस्थापक हुन्। यस कम्पनीले जोखिममा रहेका समुदायहरूलाई आतंकवादी र विद्रोही समूहहरूबाट सुरक्षित गर्न तालिम र परामर्श सेवा प्रदान गर्दछ।

पक्राउ परेका युक्रेनी नागरिकको बारेमा थप विवरण खुलिएको छैन। उनीहरू भारत प्रवेश गर्न कहिले आए र म्यानमार पुगे भन्ने पनि स्पष्ट छैन। अर्को तर्फ, कोच्चिमा पक्राउ परेका अमेरिकी पर्यटक केटी मिशेल फेल्प्स (३२) र क्रिस्टोफर रोस हार्वे (३५)लाई ड्रोन उडाएको आरोपमा नियन्त्रणमा लिइएको हो।

भारतले यी विदेशी नागरिकलाई किन पक्राउ गर्‍यो? भारतीय अधिकारीहरूले बताएअनुसार, उनीहरूलाई मिजोरममा वैध अनुमति बिना प्रवेश गरेको र अवैध रूपमा म्यानमार पुगेको आरोपमा नियन्त्रणमा लिइएको हो। भारतको सीमा क्षेत्रहरू, विशेषगरी मिजोरम र मणिपुर, म्यानमारसँगको सीमा लामो र जटिल छ। यस क्षेत्रहरूमा जातीय संघर्ष र विद्रोही समूहहरूको सक्रियता रहेको इतिहास छ।

सन् २०२१ को सैन्य ‘कू’ पछि भारतले सीमा क्षेत्रहरूमा विदेशीहरूको गतिविधि माथि निगरानी कडाइ गरेको छ। एनआईएले मार्च १६ मा घोषणा गरेको अनुसार, ती सात विदेशी नागरिक म्यानमारको सैन्य सरकारविरुद्ध लडिरहेका सशस्त्र समूहहरूलाई ड्रोन युद्धको तालिम दिन म्यानमार गएको बताएको छ। यसले भारतको सुरक्षा र क्षेत्रीय स्थिरता लागि नयाँ चुनौतीहरूको संकेत हो।

यस घटनाले भारतको म्यानमार, युक्रेन र अमेरिकासँगको सम्बन्धमा के अर्थ राख्छ? विशेषज्ञहरूका अनुसार, यी गिरफ्तारीहरूले भारत र म्यानमारबीचको विश्वास बलियो बनाउन मद्दत गर्न सक्छ, विशेष गरी सीमा क्षेत्रमा भइरहेका गतिविधिहरूलाई नियन्त्रण गर्न। तर, यसले भारत-युक्रेन सम्बन्धलाई केही समयको लागि असर पुर्‍याउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

युक्रेनले यस घटनामा आफूलाई निर्दोष देखाउँदै, भारतलाई आफ्ना नागरिकलाई छोड्न आग्रह गरेको छ। युक्रेनको विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, ‘युक्रेन कुनै पनि आतंकवादी गतिविधिहरूलाई समर्थन गर्दैन र यस घटनामा आफूलाई संलग्न नभएको स्पष्ट पार्दछ।’

अमेरिका र युक्रेनले हालसम्म यस विषयमा अस्पताल प्रतिक्रिया दिएको छैन। अमेरिकी दूतावासले केवल यसै बारेमा जानकारी दिएको हो। यस घटनाले भारतको सुरक्षा रणनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा नयाँ आयाम थप्ने सम्भावना छ। यसको पूर्ण प्रभाव आगामी दिनहरूमा मात्रै स्पष्ट हुनेछ।