नेपाल राष्ट्र बैंकले ५० अर्ब तरलता खिच्ने, दीर्घकालीन निक्षेप उपकरण जारी

काठमाडौं — नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा अधिक भएको ५० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी तरलता सुकाउने तयारी गरेको छ। यसका लागि केन्द्रीय बैंकले आइतबार विशेष निक्षेप संकलन उपकरण जारी गरेको हो, जसअन्तर्गत ८४ दिनको अवधिका लागि तरलता खिचिनेछ।

पछिल्लो समय केन्द्रीय बैंकले छोटो अवधिका तुलनामा दीर्घकालीन निक्षेप उपकरणको प्रयोगलाई पनि बढाएको देखिएको छ। गत बुधबार मात्रै बैंकले प्रणालीबाट १७५ दिनको अवधिका लागि २१ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँको निक्षेप संकलन गरेको थियो।

राष्ट्र बैंकका अनुसार शनिबारसम्म वित्तीय प्रणालीमा करिब ६२ अर्ब रुपैयाँको तरलता रहेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले अत्यधिक तरलता अवस्थालाई व्यवस्थापन गर्न अल्पकालीन स्थायी निक्षेप सुविधाको प्रयोग गर्दै आएका छन्। यसै सिलसिलामा, धेरै रकम स्थायी निक्षेप मार्फत केन्द्रीय बैंकमा राखिएको छ, जुन दीर्घकालीन वित्तीय स्थिरता र ब्याजदर व्यवस्थापनका लागि प्रयोग हुने गर्दछ।

केन्द्रीय बैंकले थोरै ब्याजदर माग्ने बैंक र वित्तीय संस्थाहरूलाई प्राथमिकता दिएर निक्षेप बाँडफाँड गर्दै आएको छ। यसले बजारको पैसा प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न र ब्याजदर व्यवस्थापन गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। साथै, प्रणालीको तरलता अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै केन्द्रीय बैंकले आवश्यक परे स्थायी निक्षेप सुविधा, रिपो र अन्य उपकरणमार्फत पैसा खिच्ने वा पठाउने कार्य गर्दै आएको छ।

तरलता सुकाउने क्रममा, केन्द्रीय बैंकले ब्याजदरको माथिल्लो सीमा बैंक दरमा लिन्छ भने, तरलता थप्ने क्रममा स्थायी निक्षेप सुविधा दरलाई आधार मानेर ब्याज दिन्छ। हाल बैंक दर ६ प्रतिशत र स्थायी निक्षेप सुविधा दर २.७५ प्रतिशत रहेको छ। यस प्रकारको मापदण्डले वित्तीय प्रणालीको स्थिरता र ब्याजदर व्यवस्थापनलाई सन्तुलित रूपमा कायम राख्ने उद्देश्य राखिएको छ।