भारतबाट लखेटिएका सयौँ रोहिंग्या नेपाल–भारत सीमा हुँदै नेपाल प्रवेश गर्दै

काठमाडौँ — भारतमा रोहिंग्या समुदायमाथि कडा निष्कासन अभियान सुरु भएपछि सयौँ रोहिंग्या भारत–नेपाल सीमा हुँदै नेपालतर्फ प्रवेश गरिरहेका छन्। पछिल्ला केही दिनयता विशेषगरी पूर्वी नेपाल नाका क्षेत्रमा रोहिंग्याको आवत–जावत बढेको सुरक्षास्रोतले पुष्टि गरेका छन्।

नेपाल प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएका केही रोहिंग्याले आफूहरू भारतका विभिन्न राज्यबाट “लखेटेर” सीमा तिर धकेलिएको बताएका छन्। नियन्त्रणमा परेकामध्ये महिला, बालबालिका र बिरामी अवस्थाका मानिस पनि छन्। एक रोहिंग्या युवकले प्रहरीसमक्ष दिएको बयानमा भनिएको छ। “हाम्रो लक्ष्य नेपाल बस्ने होइन। भारतबाट निकालिएपछि दलालहरूले नेपालमार्ग हिँड्न बाध्य बनाएको हो।”

तस्करी नेटवर्क सक्रिय, प्रति व्यक्ति भारी रकम असुली

सीमा क्षेत्रमा सक्रिय मानव तस्करी गिरोहले प्रति व्यक्ति करिब २.५ लाख भारतीय रुपैयाँसमेत असुलेर रोहिंग्यालाई नेपाल प्रवेश गराइरहेको खुलासा प्रहरी स्रोतले गरेको छ। सीमा क्षेत्र खुलेको र धेरै नाका अनियमित भएकाले तस्करहरूको गतिविधि बढ्दै गएको बताइन्छ।

नेपालको कानुनी ‘ग्रे जोन’— रोहिंग्यालाई आधिकारिक रूपमा शरणार्थी मानिँदैन

नेपालले शरणार्थीसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि १९५१ मा हस्ताक्षर नगरेकाले रोहिंग्यालाई शरणार्थी हैसियत प्राप्त हुँदैन। यस कारण नेपाल भित्रिने रोहिंग्या कानुनी रूपमा “अवैध अप्रवासी” को श्रेणीमा पर्छन्, जसले प्रहरी तथा गृह मन्त्रालयलाई थप समस्यामा पारेको छ।

गृह मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारीले अनाम रहँदै भने। “यदि प्रवेश दर धेरै बढ्यो भने सुरक्षा जोखिम र सामाजिक चुनौती दुवै बढ्छन्। सीमा निगरानी कडा बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ।”

नेपालमा पहिलेबाट बसेका रोहिंग्या पनि संकटमै

काठमाण्डुको कापन क्षेत्रमा झण्डै ३०० रोहिंग्या बस्दै आएका छन्। देशभर अनुमानित ६००–३००० बीच भए पनि आधिकारिक तथ्यांक छैन। नागरिकता, रोजगार, स्वास्थ्य जस्ता आधारभूत सुविधामा पहुँच नहुँदा उनीहरूको अवस्था जोखिमपूर्ण छ।

मानवअधिकार बनाम सुरक्षा— नेपाल गम्भीर मोडमा

मानवअधिकार समूहहरूले भारतद्वारा रोहिंग्या निष्कासनलाई मानवअधिकार उल्लंघन भनेका छन्। नेपालमा प्रवेश गरेपछि उनीहरूको सुरक्षित बसाइ बनाम कानुनी स्थिति— दुवै चुनौती बनेको छ।

अब नेपालले के गर्नुपर्ने? (विश्लेषण)

• सीमा सुरक्षामा कडाइ अपनाउने
• मानव तस्करविरुद्ध कडा कारबाही
• स्थानीय समुदायमा सचेतना फैलाउने