अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको उपस्थितिमा दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूबीच युद्धविराम सम्झौता, थाइल्यान्ड र कम्बोडियाले सीमा विवाद अन्त्य गरे

क्वालालम्पुर– थाइल्यान्ड र कम्बोडियाले आइतबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको उपस्थितिमा विस्तारित युद्धविराम सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। अमेरिकी आर्थिक दबाबको चेतावनीपछि दुवै मुलुक यस वर्षको सुरुवातमै सीमा क्षेत्रमा भएको झडप रोक्न बाध्य भएका थिए।

सम्झौता अनुसार, थाइल्यान्डले कम्बोडियाका कैदीहरूलाई मुक्त गर्नेछ भने कम्बोडियाले पहिलो चरणमै आफ्ना भारी तोपखाना फिर्ता लैजान सुरु गर्नेछ। क्षेत्रीय पर्यवेक्षकहरूले स्थायित्व कायम गर्न सीमा क्षेत्रको निगरानी गर्नेछन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै भने, “हामीले त्यो कार्य सम्पन्न गरेका छौँ, जुन धेरैले गर्न सक्दैनन्।” कम्बोडियाका प्रधानमन्त्री हुन मानेटले यस सम्झौतालाई ‘ऐतिहासिक दिन’ भन्दै स्वागत गरे, भने थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नविराकुलले यसले ‘स्थायी शान्तिका लागि आधार निर्माण गरेको’ प्रतिक्रिया दिए।

यो सम्झौता क्वालालम्पुरमा आयोजना भएको दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्घ (आसियान) को वार्षिक शिखर सम्मेलनपछि भएको हो। ट्रम्पको यो पहिलो औपचारिक कार्यक्रम थियो। यस भ्रमणमा जापान र दक्षिण कोरियाको भ्रमण र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको सम्भावित भेट समेत समावेश रहेको छ, जसले ट्रम्पलाई ‘अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौता निर्माता’ को रुपमा छवि बलियो पार्ने अवसर दिएको छ।

ट्रम्प मलेसियाको राजधानीमा २ बजे जिएमटी अनुसार आइपुगेका थिए। उनले स्थानीय कलाकारहरूसँग आफ्नै शैलीमा नृत्य गरे र अमेरिकी तथा मलेसियाली झण्डा फहराए। भोलिपल्ट उनले मलेसियासँग व्यापार र खनिजसम्बन्धी महत्वपूर्ण सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विशेषतः प्रविधि उत्पादनमा आवश्यक घटकहरूको आपूर्तिलाई विविधिकरण गर्न अमेरिका चीनमा निर्भरता घटाउने रणनीतिमा अगाडि बढिरहेको छ। यस सन्दर्भमा ट्रम्पको यो भ्रमण एसियाली बजारसँग पुनः सम्बन्ध विस्तार गर्ने प्रयासको रूपमा हेरिएको छ।

ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा मात्र एकपटक आसियान शिखर सम्मेलनमा सहभागी भएका थिए। यसपटकको भ्रमणले विश्व शान्ति स्थापनाका प्रयासमा नयाँ भूमिकाको प्रदर्शन गरेको छ।

थाइल्यान्ड र कम्बोडियाबीच यसअघि जुलाई महिनामा पाँच दिनसम्म भीषण लडाइँ भएको थियो, जसमा दर्जनौँ व्यक्तिको मृत्यु भएको र लाखौँ विस्थापित भएका थिए। यो पछिल्ला दशकहरूकै सबैभन्दा ठूलो सशस्त्र झडप थियो। राष्ट्रपति ट्रम्पले आर्थिक प्रतिबन्ध र व्यापार सम्झौता रोक्ने चेतावनी दिएपछि दुवै देश वार्तामा बस्न तयार भएका थिए। त्यसयता अस्थायी युद्धविराम कायम थियो, जुन आइतबारको सम्झौताले औपचारिक रूप प्राप्त गरेको हो।

सम्झौतापछिको प्रतिक्रिया व्यक्त गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले कम्बोडिया र थाइल्यान्डसँग आर्थिक सहकार्यका सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर गरे। ओउ विराक, नोम पेन्हस्थित फ्युचर फोरम थिङ्क ट्याङ्कका अध्यक्षले भने, “ट्रम्पको करको कार्ड निर्णायक साबित भयो। यसले दुवै देशलाई तुरुन्तै युद्धविराममा ल्याएको छ। यो ट्रम्पका लागि ठूलो कूटनीतिक क्षण हो—उहाँ अब युद्ध र द्वन्द्व अन्त्य गर्ने शान्तिदूतका रुपमा देखिन्छ, जसले सम्भवतः उहाँलाई नोबेल शान्ति पुरस्कारका दावेदार बनाउँछ।”

ट्रम्पले हालै लगातार विश्वव्यापी द्वन्द्वमा मध्यस्थता गर्दै आफूले ‘शान्ति स्थापनामा सहयोग गरेको’ दावी गर्दै आएका छन्।

मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले आसियान शिखर सम्मेलनमा प्रारम्भिक सम्बोधनका क्रममा थाइल्यान्ड–कम्बोडिया सम्झौताप्रति प्रशंसा व्यक्त गर्दै भने, “यो सम्झौताले मेलमिलाप कुनै कमजोरी होइन, यो त साहसको प्रमाण हो भन्ने हामी सबैलाई सम्झाउँछ।”

थाई विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता निकोन्र्डेज बालानकुराले शनिबार भएको सम्झौतालाई ‘संयुक्त घोषणा’ का रूपमा वर्णन गर्दै भने, “यो थाइल्यान्ड र कम्बोडियाले आफ्ना सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले पुनःनिर्माण गर्न प्रतिबद्ध रहेको संकेत हो। काम भर्खरै सुरु भएको हो, अन्त्य होइन।”

यसैबीच, ट्रम्पको भ्रमणमा शुल्क नीति र व्यापार विवादहरू पनि मुख्य छलफलको विषय रहेका छन्। क्वालालम्पुरमा रहँदा उनले ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भासँग भेट गर्न चाहेका थिए, तर क्यानाडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीसँग भेट नहुने जनाएको छ।

क्यानाडाले आफ्नो कर ट्यारिफ विरुद्ध टेलिभिजन विज्ञापन प्रसारण गरेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले त्यसको प्रतिक्रिया स्वरूप हालै क्यानाडाली सामानमा १० प्रतिशत अतिरिक्त कर बढाउने घोषणा गरेका थिए।