स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानहरूमा पदाधिकारी नियुक्ति प्रक्रिया र कार्यविधि फरक फरक

काठमाडौँ — देशभर रहेका स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानहरूमा पदाधिकारी नियुक्तिका लागि तयार पारिएका कार्यविधिहरू प्रतिष्ठानपिच्छे फरक फरक देखिएका छन्। शिक्षक, रजिस्ट्रार, डीन र निर्देशक जस्ता पदहरूमा नियुक्तिका लागि जारी कार्यविधि र प्रक्रिया संस्थागत एकरूपता र वस्तुनिष्ठता अभाव भएको पाइएको छ।

शिक्षा र प्रशासनिक नेतृत्वका पदहरूमा प्रतिस्पर्धात्मकता कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता रहे पनि, विभिन्न प्रतिष्ठानहरूले न्यूनतम अनुभवको मापदण्डलाई निकै खुकुलो बनाएको देखिएको छ। यसले गर्दा पदाधिकारी छनौटमा पारदर्शिता र विश्वसनीयता कमजोर हुने सम्भावना देखिन्छ।

देशभरका ६ वटा प्रमुख स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानहरू—राप्ती, पाटन, चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय (न्याम्स), कर्णाली, बीपी कोइराला र पोखरा—मा फरक फरक कार्यविधि बनाउँदै पदाधिकारीको नियुक्ति प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। यस क्रममा अधिकांश प्रतिष्ठानहरूले पदाधिकारीको लागि दरखास्त आह्वान गरेसँगै कार्यविधि जारी गरेका छन्।

पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको कार्यविधि अनुसार, शिक्षाध्यक्षको लागि सहप्राध्यापक पदमा कम्तीमा ५ वर्षको प्राध्यापन अनुभव र त्यसपछि प्राध्यापक पदमा हुनुपर्ने व्यवस्था छ। त्यस्तै, डीनको लागि सहप्राध्यापक वा सोभन्दा माथिल्लो पदमा कार्यरत हुनु आवश्यक छ।

बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले भने, शिक्षाध्यक्षका लागि प्राध्यापक पदमा कम्तीमा ५ वर्षको प्राध्यापन वा स्वास्थ्य सेवाको १०औँ तहमा ८ वर्षको अनुभव मागेको छ। र डीनको लागि सहप्राध्यापक पदमा ५ वर्ष कार्य अनुभव अनिवार्य गरिएको छ।

चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स) मा, शिक्षाध्यक्षको लागि पाँच वर्ष प्राध्यापन र आठ वर्ष कार्य अनुभव आवश्यक छ भने, डीनको लागि सहप्राध्यापकको पाँच वर्षको अनुभव भने आवश्यक छ।

तर, राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको कार्यविधि अनुसार, शिक्षाध्यक्ष र डीन दुवै पदका लागि प्राध्यापक पदमा केवल १ वर्षको प्राध्यापन अनुभव पर्याप्त रहेको छ। यसैगरी, रजिस्ट्रार पदको योग्यतामा पनि प्रतिष्ठानअनुसार व्यापक असमानता देखिएको छ।

बीपी कोइराला प्रतिष्ठानमा, रजिस्ट्रारको लागि सहप्राध्यापक पदमा ५ वर्षको शिक्षण अनुभव वा १० औँ तहको ८ वर्षको अनुभव मागिएको छ। त्यस्तै, पाटन प्रतिष्ठानले सहायक प्राध्यापक वा सोभन्दा माथिल्लो पदमा ५ वर्ष प्राध्यापन र १० वर्ष कामको अनुभव तोकेको छ। राप्ती प्रतिष्ठानमा भने, केवल १ वर्ष प्राध्यापन वा ५ वर्ष अनुभव भएको व्यक्तिले रजिस्ट्रार बन्न सक्ने व्यवस्था छ।

यसरी, विभिन्न प्रतिष्ठानहरूमा पदाधिकारीको नियुक्ति प्रक्रिया र मापदण्डमा व्यापक भिन्नता देखिएको छ। यसले दीर्घकालीन रुपमा संस्थागत क्षमतामा पनि प्रभाव पार्ने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।