नवलपरासीको दाउन्ने देवी मन्दिर: धार्मिक, ऐतिहासिक र पर्यटकीय महत्त्वकाे स्थल

नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) को विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका–२ मा अवस्थित दाउन्ने देवी मन्दिर धार्मिक, ऐतिहासिक र पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थलको रूपमा परिचित हुँदै गएको छ। पूर्वपश्चिम राजमार्ग नजिकै दाउन्ने डाँडाको चुचुरोमा रहेको यस मन्दिरमा पछिल्लो समय दर्शनार्थीको चाप बढ्दो क्रममा छ।

समुद्री सतहबाट करिब ३,३०० फिट उचाइमा रहेको यस मन्दिरसम्म पुग्न दाउन्ने बजारबाट करिब आधा घण्टा उकालो यात्रा आवश्यक हुन्छ। यहाँ पूजाआराधना गर्दा मनोकामना पूरा हुने विश्वासका कारण देशका विभिन्न जिल्लाबाट भक्तजनहरू यहाँ आउने गर्दछन्। साथै, भारतीय सीमा क्षेत्र नजिक पर्ने भएकाले भारतबाट पनि भक्तजनहरूको आगमन जारी छ।

स्थानीयहरूको अनुसार, पाल्पाका राजा मणिमुकुन्द सेनको समयमा यस क्षेत्रको धार्मिक महत्त्व रहेको जनश्रुति छ। यसकारण, दाउन्ने देवी मन्दिरलाई ऐतिहासिक मन्दिरका रूपमा पनि मानिन्छ। मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हरिहर सुवेदीले यसलाई शक्तिपीठका रूपमा पूजाअराधना गरिने बताए। यहाँ बडादसैँ, चैतेदसैँ, श्रीपञ्चमी र अन्य पर्वहरूमा ठूलो मेलाको आयोजना हुन्छ। विवाह, व्रतबन्धजस्ता धार्मिक कार्यहरू पनि यस मन्दिरमा सम्पन्न गरिन्छ।

यस क्षेत्रमा लक्ष्मीनारायण मन्दिर, शिवालय, गायत्री मन्दिर, गुम्बा लगायतका अन्य धार्मिक स्थलहरू पनि छन्। मन्दिर व्यवस्थापन समितिले गौशाला सञ्चालन गर्दै आएको छ। सार्वजनिक बिदाका दिन यहाँ भक्तजनको भीड लाग्ने गर्दछ। अध्यक्ष सुवेदीका अनुसार, दसैँका बेला यहाँ भक्तजनहरूको ठूलो भीड लाग्ने गर्छ भने अन्य समयमा पनि सार्वजनिक बिदाका दिनमा उल्लेख्य संख्या मा भक्तजनहरू आउने गर्दछन्।

प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण यो क्षेत्र धार्मिक यात्राका साथै घुमफिरका लागि पनि लोकप्रिय छ। गण्डकी प्रदेश सरकारले यसलाई प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा सूचीकृत गरेको भए पनि यस क्षेत्रको विकासमा राज्यबाट विशेष चासो नदिइएको अध्यक्ष सुवेदीको भनाइ हो।

मन्दिरमा भक्तजनहरूले चढाएको भेटीबाट पुजारी व्यवस्थापन, गौशाला सञ्चालन, कर्मचारी व्यवस्थापन तथा मन्दिरको संरक्षण र सञ्चालन भइरहेको छ। अध्यक्ष सुवेदीले यस क्षेत्रको संरक्षण र विकासका लागि राज्यको सहयोग आवश्यक रहेको बताए।

हालै मन्दिर व्यवस्थापन समितिले अशक्त र ज्येष्ठ नागरिकलाई सहज रूपमा मन्दिर पुग्न सक्ने व्यवस्था मिलाएको छ। बाटोको नयाँ मार्ग खोलिएको भए पनि अझ स्तरोन्नती गर्न गिट्टी हालेर सुधार आवश्यक रहेको अध्यक्ष सुवेदीले बताए।

धार्मिक रूपमा नवलपुरकै प्रसिद्धस्थल दाउन्ने देवी मन्दिर क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण छ। यहाँबाट दाउन्ने डाँडाको सुन्दर दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ, जसले यस क्षेत्रलाई धार्मिक पर्यटनको आकर्षक गन्तव्य बनाउँदै गएको छ। यस क्षेत्रको थप विकास र संरक्षणका लागि सबैले पहल गर्न आवश्यक छ।