घनाबस्तीको बीचमा रहेको नेपाल आयल निगमको सुदूरपश्चिम प्रादेशिक डिपो तत्काल स्थानान्तरणको माग गर्दै आन्दोलनको तयारी

धनगढी – घनाबस्तीको बीचमा रहेको नेपाल आयल निगमको सुदूरपश्चिम प्रदेश स्तरीय डिपो तत्काल स्थानान्तरणको माग गर्दै स्थानीय समुदाय र सरोकारवालाले दबाबमूलक कार्यक्रमको तयारी थालेका छन्।

धनगढी उपमहानगरपालिका–३ चटकपुरस्थित उक्त डिपो दुई वर्षदेखि स्थानान्तरणको प्रक्रिया अघि बढाइएको भनिए पनि अहिलेसम्म कुनै ठोस प्रगति नदेखिएपछि स्थानीयले आन्दोलनको तयारी गरेका हुन्। टोल विकास संस्थाको नेतृत्वमा सञ्चालन हुँदै आएको यस कार्यक्रमले डिपो स्थानान्तरणको प्रक्रिया तत्काल अघि बढाउन दबाब दिने योजना बनाएको छ। केही दिनअघि उनीहरूले वडाध्यक्षको पहलमा स्थानीयको सरोकार सम्बोधन गर्न डिपो प्रमुखको ध्यानाकर्षणसमेत गराएका थिए।

डिपोसँगै जोडिएको शुभकामना टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष दीर्घराज ओझाले भनाइ राख्दै भने, “डिपोको कारण सुरक्षा संवेदनशीलता बढेको छ। तत्काल यसलाई सार्नुपर्छ।” उनीहरूले थपे, “दुई वर्षदेखि प्रक्रिया सुरु भएको भनिए पनि परिणाम आएको छैन। हामी चरणबद्ध रुपमा आन्दोलनका कार्यक्रम अघि बढाइरहेका छौँ।”

घनाबस्तीमा रहेको यस डिपोको कारण सुरक्षा खतराको विषयमा स्थानीय आक्रोश रहेको छ। शुभकामना टोलमा ८७ घरधुरी छन्, जसमा ३५० भन्दा बढी मानिस बस्दै आएका छन्। घरनजिकै पेट्रोलियम पदार्थ भण्डारण गरिएका ट्यांक र इन्धन लोड-अनलोडको क्रममा घरमा आगो लाग्ने जोखिम सधैं रहन्छ भन्ने स्थानीयको गुनासो छ। धर्मसिंह र माधवी ऐर दम्पत्ती लगायतका स्थानीयहरूले घरै अगाडि रहेको डिपोको कारण रात्री निद्रा नपर्ने, सुरक्षा खतरामा परेका उनीहरू बताउँछन्।

डिपोको कारण उत्पन्न सुरक्षा चुनौतीप्रति ध्यान दिनु आवश्यक भएको भन्दै स्थानीयले पटकपटक निगम र सरकारलाई आग्रह गरिसकेका छन्। खासगरी, केही वर्षअघि डिपोको नजिकै रहेको फर्निचर उद्योगमा भएको आगलागीले गर्दा केही स्थानीय घरबार छोडेर हिँड्नुपरेको पीडालाई उनीहरूले स्मरण गराएका छन्।

धनगढी नगरपालिका र प्रदेश सरकारले समेत यस डिपोलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न बारम्बार आग्रह गर्दै आएको छ। नगर प्रमुख गोपी हमालले भने, “डिपोको नजिकै रहेको स्कूल, अस्पताल र घरधुरीहरूको सुरक्षा हाम्रो प्राथमिकता हो। यसैले स्थानान्तरण आवश्यक छ।”

विगतमा सरकारले पनि यस डिपोलाई स्थानान्तरण गर्न योजना बनाएको थियो। राष्ट्रिय आवास कम्पनीले कञ्चनपुरको पुनर्वास नगरपालिका–३ र ५ मा रहेको २२ बिघा जग्गा बिक्री गर्न प्रस्ताव गरे पनि, जग्गा खरिदको अन्योलका कारण कार्यान्वयन हुन सकेन। त्यसपछि, निगमले जग्गा पहिचानको काम अघि बढाएको थियो। कैलालीको अत्तरिया चोकबाट ६ किलोमिटर पूर्वतर्फको करिब २० बिघा जग्गालाई स्थानान्तरणको लागि उपयुक्त मानिएको छ।

निगमका कार्यकारी निर्देशक डा. चण्डिकाप्रसाद भट्टले भने, “उपयुक्त जग्गा भेट्टिएपछि मात्रै स्थानान्तरणको प्रक्रिया अघि बढ्नेछ। अहिले चार-पाँच ठाउँमा खोजी भइरहेको छ।”

यसैबीच, धनगढी डिपोको भण्डारण क्षमता पनि सीमित भएकाले तेल भर्न र लोड गर्न समस्या भइरहेकाछ। नेपाल पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएसन, सुदूरपश्चिम प्रदेश समितिका वरिष्ठ उपाध्यक्ष जीयालाल आचार्यले भने, “भण्डारण क्षमता वृद्धि गर्नुपर्छ र अहिलेको डिपोलाई स्थानान्तरण गरी सुविधाजनक बनाउनु आवश्यक छ।”

डिपोको वर्तमान संरचना भने अत्यन्तै सानो भएकाले नयाँ संरचना बनाउन सकिँदैन र दैनिक सञ्चालनमा पनि कठिनाइ भइरहेको छ। यसले गर्दा, प्रदेशको आवश्यकता मेट्न सक्ने क्षमता भने अहिलेको अवस्थामा छैन। सरकारले हरेक प्रदेशमा कम्तीमा ९० दिनको पेट्रोलियम भण्डारण क्षमता बनाउने योजना बनाएको छ।

धनगढीस्थित यस डिपोबाट दैनिक १०० किलोलिटर पेट्रोल, ३०० किलोलिटर डिजेल र न्यूनमात्रामा मट्टितेल बिक्री हुँदै आएको छ। यस डिपोले कैलाली, कञ्चनपुर, डडेल्धुरा, बैतडी, दार्चुला, बझाङ, डोटी, अछाम र बाजुरा जिल्लामा पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्ति गरिरहेको छ।

यस डिपोको स्थापना सन २०३७ मा भएको हो। यसमा अहिले ७६० किलोलिटरको पेट्रोल र डिजेल भण्डारण गर्न सकिने विभिन्न ट्याङ्क र भूमिगत ट्याङ्कहरू छन्। भारतको बन्थरास्थित आइओसी (इण्डियन आयल कर्पोरेसन)को डिपोबाट कैलालीको गौरीफन्टा नाका हुँदै पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरिन्छ।

अन्ततः, स्थानीय र सरोकारवालाको लगातार माग र दबाबपछि, निगमले अब छिटोभन्दा छिटो स्थानान्तरणको प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरेको छ।