बिहानैदेखि शहीद घोषणा र न्यायको माग: जेनजी आन्दोलनमा मृत्यु भएकाका परिवार र पीडितहरूको आवाज

नेपाली राष्ट्रिय आन्दोलन र मानवअधिकारको नाममा भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा मृत्यु भएका पीडित परिवारहरूले न्याय र सहिद घोषणाको माग गर्दै सरकार र अधिकारिक निकायहरूलाई टेकेको छन्। यस घटनाले नेपाली समाजमा गहिरो चोट पुर्‍याएको छ भने पीडित परिवारहरू अझै पनि शान्ति र न्यायको खोजीमा छन्।

बुटवल, बाँकेका धम्बोझी निवासी ४५ वर्षीय सुशील थापाका १९ वर्षीय छोरा आयुषको भदौ २३ गते जेनजी आन्दोलनको क्रममा गोली लागेर मृत्यु भयो। आयुष सुशीलका एकल छोरा थिए। अन्तिम तयारीमा रहेका फ्रान्स जाने योजनाका क्रममा गोली लागेर उनी निधारमा लाग्ने गोलीको घाउ लिएर मृत्यु भए। परिवारका लागि यो घटनाले अपूरणीय क्षति भएको छ। आयुषको परिवार अहिले विक्षिप्त अवस्थामा छ।

आयुषका बुवा सुशील थापाका अनुसार, उनको छोरालाई फ्रान्स पठाउने अन्तिम तयारी गरिसकेका थिए। उनले भने, “२३ गते हत्या भयो, बाँचेको भए ३० गतेसम्म छोरा उता पुगिसक्थ्यो।” छोरोको मृत्युले उनी र परिवारका अन्य सदस्यहरू गहिरो शोकमा डुबेका छन्। सुशीलका अनुसार, उनलाई आशा थियो कि छोरा विदेश गएर परिवारको आर्थिक स्थिति सुधार्नेछ, तर त्यो सपना अधुरै रह्‍यो।

उनी भन्छन्, “मेरो साथ दिने छोरा थियो, त्यो पनि हत्या गरे। अब हाम्रो परिवार कसैलाई क्षमता र योग्यताअनुसार रोजगार दिन सक्दैन।” आयुषका परिवारमा उनका बुवा, आमा र दिदी छन्।

अर्का घटना, अर्घाखाँचीको भूमिकास्थान नगरपालिका–४ फलामखिलीका १९ वर्षीय निर्मल सारु मगरको पनि जेनजी आन्दोलनमा मृत्यु भयो। भदौ २३ गते प्रहरीको गोली लागेर निर्मलको मृत्यु भयो। निर्मल काठमाडौं बीए अध्ययनरत थिए। उनी आफ्नो परिवारको एक्लो छोरा थिए।

निर्मलका पिता, चन्द्रबहादुर कतारबाट घर आएका थिए, उनी सात वर्षदेखि कतारमै थिए। निर्मलको मृत्युपछि उनी फेरि विदेश जाने तयारीमा छन्। उनले भने, “केही वर्षपछि मलाई साथ दिने छोरो नै मर्‍यो, फेरि विदेश जानुपर्ने भयो।” निर्मलको १२ वर्षका भाइ र १० वर्षकी बहिनी छन्। उनीहरूलाई उनीहरूका आमासँगै स्थानीय सरकारी विद्यालयमा पढाइ गराइन्छ।

चन्द्रबहादुरको माग छ, “सरकारले छोराछोरीमध्ये एक जनालाई भए पनि पढाउने जिम्मा लिईदिनुपर्छ। हामी बुढाबुढीमा एउटा जागिर पाउन सक्छौं भने हाम्रो जस्तै धेरै परिवारलाई राहत मिल्नेछ।” उनले थपे, “हामी बुढाबुढी हुँदा हाम्रो छोरो प्रहरी गोली हानेर मारेको छ। सरकारले उनीहरूलाई न्याय दिलाउनु जरूरी छ।”

अर्का पीडित, बाँके नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–१ धम्बोझी निवासी सुलभराज श्रेष्ठ पनि जेनजी आन्दोलनमा ज्यान गुमाएका छन्। उनी इन्जिनियरिङ अध्ययन सकेर थप अध्ययनका लागि बाहिर जाने तयारी गरिरहेका थिए। उनी भदौ २३ गते मृत्यु भए।

सुलभराजको अन्तिम समयमा रगतले लेखिएको “हाम्रो देश हामी परिवर्तन गर्न चाहन्छौँ” भन्ने नारा उनको जीवनको अभिलाषा थियो। उनका पिता, बुवा नरेन्द्रले भने, “राज्य अब सुशासनतिर केन्द्रित हुनुपर्छ। मेरो परिवारलाई मैले कुनै राहत चाहन्न, तर मेरो छोरोको सपना पूरा भएको देख्न चाहन्छु।”

उनले थपे, “गोली हान्ने अपराधीलाई कारबाही गर्नुपर्छ र सहिद घोषणा गर्नुपर्छ।”

सरकारले गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनमा मृत्यु भएका ४५ जनालाई सहिद घोषणा गर्ने निर्णय गरेको भए पनि पीडित परिवारहरूले अझै पनि न्याय र कारबाहीको माग राखेका छन्। उनीहरूको तर्क छ, “हत्या गर्नेमाथि कारबाही भए मात्रै हाम्रो मनमा शान्ति मिल्नेछ।”

आयुषका बुवा सुशील, निर्मलका बुवा चन्द्रबहादुर र सुलभराजका पिता नरेन्द्र यस आन्दोलनमा मृत्यु भएका पीडित परिवारहरू हुन्। उनीहरूले सरकारलाई बारम्बार आग्रह गरेका छन्, “हामीलाई न्याय दिनुहोस्, दोषीलाई कारबाही गर्नुहोस्। यसको अभावमा हामीलाई शान्ति छैन।”

यसैबीच, सरकार र अधिकारिक निकायहरूले पीडित परिवारहरूको मागलाई ध्यानमा राख्दै छानबिन र कारबाही प्रक्रिया तीव्रता दिने प्रतिबद्धता जनाइरहेका छन्। नेपाली समाजमा यो घटना मानवअधिकार र न्यायको सवाल बन्न पुगेको छ, जसले सरकार र समाजलाई अझ जिम्मेवार र संवेदनशील बन्न आवश्यक छ।