अमेरिका-इरान तनाव पुनः चर्किँदै, मिसाइल आक्रमण र सैन्य गतिविधि बढ्दै

काठमाडौं – अमेरिका र इरानबीचको तनाव पुनः उच्चतम स्तरमा पुगेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले इरानका विभिन्न सैन्य ठिकानाहरूमा शृंखलाबद्ध आक्रमण गरेको जनाएको छ, जसको भिडियो पनि सार्वजनिक गरिएको छ। यस घटनाले क्षेत्रीय सुरक्षा र विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर प्रभाव पार्न सक्छ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले जनाएको छ कि, अमेरिकाले इरानका हवाई प्रतिरक्षा केन्द्र, राडार प्रणाली, नौसैनिक ठिकाना, समुद्री बारुदी सुरुङ र सञ्चार केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी मिसाइल प्रहार गरेको हो। यसले इरानको सैन्य क्षमतामा कमी ल्याउने उद्देश्य राखेको बताइएको छ। यस कदमको जवाफस्वरूप, इरानले जोर्डन र बहराइनमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारहरूमा मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।

इरानी तर्फबाट, ड्रोन र मिसाइल आक्रमणको खतरा बढेसँगै कुवेतमा पनि हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पारिएको छ। साथै, जोर्डनले १३ वटा इरानी ब्यालेस्टिक मिसाइललाई आकाशमै रोक्न सफल भएको जनाएको छ। यसबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने, अब इरानसँग कुनै सम्झौता गर्न आवश्यक नरहेको बताएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा पोस्ट गर्दै, होर्मुज स्ट्रेटमा अमेरिकाको लगभग पूर्ण नियन्त्रण रहेको र इरानको अर्थतन्त्र धराशायी भइरहेको दाबी गरेका छन्।

अमेरिकाको यस कदमले इरानका खुजेस्तान प्रान्तमा ७ जनाको मृत्यु र ८ जना घाइते भएको तथ्यलाई पुष्टि गरिएको छ। साथै, सिरिकस्थित कुहस्तक क्षेत्रमा विवाह समारोहमा अमेरिकाले आक्रमण गरेको आरोप छ, जसमा ४ जनाको मृत्यु र ५० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। इरानले अमेरिकी आक्रमणलाई ‘बर्बर अपराध’ भन्दै कडा प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएको छ।

अर्कोतर्फ, इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य ठिकानामा ठूलो संख्यामा अमेरिकी सैनिक मारिएको दाबी गरे पनि, अमेरिकाका अधिकारीहरूले यसलाई खारेज गरेका छन्। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, प्रारम्भिक जानकारीअनुसार, जोर्डनस्थित अमेरिकी ठिकानामा कुनै हताहत भएको छैन।

यसबीच, रुसले इरानलाई सुपरसोनिक मिसाइल प्रविधि दिने गोप्य कार्यक्रम सञ्चालन गरेको खुलासा भएको छ। रिपोर्ट अनुसार, २०२३ देखि सुरु भएको यस कार्यक्रम अन्तर्गत, रुसले ‘सी-४३०एल’ जस्ता मिसाइल प्रौद्योगिकी इरानलाई हस्तान्तरण गरेको छ। यसले इरानलाई ध्वनिको गतिभन्दा ५ गुणा छिटो उड्न सक्ने मिसाइल विकास गर्न मद्दत गरेको छ। यद्यपि, उक्त मिसाइल हालसम्म सैन्य रूपमा तैनाथ भएको कुनै प्रमाण प्राप्त भएको छैन।

कुल मिलाएर, अमेरिका र इरानबीचको तनाव अझ बढ्दै गएको छ। होर्मुज स्ट्रेटलाई लिएर उत्पन्न भएको विवादले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई प्रभावित गर्न सक्छ। यस क्षेत्रको द्वन्द्वले विश्वभरको तेल र ग्यासको आपूर्ति संकट उत्पन्न हुने सम्भावना देखिएको छ।

आशयपूर्ण रूपमा, यस तनावले क्षेत्रीय सुरक्षा र विश्वव्यापी आर्थिक स्थिरतामा नयाँ चुनौतीहरू थप्न सक्ने देखिन्छ। संयुक्त राष्ट्र र विश्व शक्ति राष्ट्रहरूले यस विषयमा संयम र वार्तालाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।