ओखलढुङ्गामा मतान्तर र मतफरको रहस्य: व्यक्तिगत र पार्टीगत प्रभावको विश्लेषण

काठमाडौँ — प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन अन्तर्गत ओखलढुङ्गाबाट भएको प्रत्यक्षतर्फको मतगणनामा उम्मेदवार विश्वराज पोखरेल ५ मतको अग्रता सहित निर्वाचित भए। यस परिणामले धेरैको चासो खिचेको छ किनभने १६५ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये अत्यन्तै नजिकको मतान्तर ५ मतले मात्रै भएको थियो। यसले जनताका मत र पार्टीको मतबीचको फरकपनलाई उजागर गरेको छ।

प्रत्यक्षतर्फको मतगणनामा रास्वपा का उम्मेदवार पोखरेलले १३,९५३ मत प्राप्त गरे भने नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार कुमार लुइँटेलले १३,९४८ मत ल्याएका छन्। मतान्तर केवल ५ मतको हुँदा यसले उनीहरूको विजय सुनिश्चित गरेको थियो। तर, समानुपातिकतर्फको मतान्तर यसरी देखिएको छैन। पोखरेलले १७,६३९ मत प्राप्त गरे भने, पोखरेलको प्रत्यक्ष मतबाट घटाएर हेर्दा, लगभग ३,६८६ मत समानुपातिकतर्फ गए पनि उम्मेदवारलाई गएन। यसले देखाउँछ कि मतदाताले एउटै पार्टी र उम्मेदवारलाई मात्र मत दिन रुचाउँदैनन्।

अर्कोतर्फ, कांग्रेसको उम्मेदवार लुइँटेलले प्रत्यक्षतर्फ १३,९४८ मत ल्याए भने, कांग्रेसको समानुपातिक मत मात्र १२,८९१ रहेको छ। यसबाट स्पष्ट हुन्छ कि पार्टीको मत र व्यक्तिगत उम्मेदवारमा फरक प्रभाव परेको छ। एमालेका उम्मेदवार अस्मिता थापाले १०,७२० मत ल्याए भने, एमालेको समानुपातिक मत ९,२१० मात्रै हो। यसले देखाउँछ कि पार्टीको मत र उम्मेदवारको मतबीच भिन्नता रहेको छ।

रमाइलो कुरा भनेको नेकपा (माओवादी केन्द्र) का उम्मेदवार अम्बिरबाबु गुरुङले प्रत्यक्षतर्फ ११,२९६ मत प्राप्त गरे भने, पार्टीको समानुपातिक मत ६,९६५ मात्र रहेको छ। उम्मेदवार र पार्टीबीचको मतान्तर ४,३३१ रहेको यो तथ्यले पनि व्यक्तिगतरूपमा मतदाताको रुचि फरक हुनसक्ने संकेत गर्दछ।

यस विश्लेषणले देखाउँछ कि मतदाताले व्यक्तिगत उम्मेदवार र पार्टीगत प्रभाव दुबैलाई ध्यानमा राखेर मत दिन्छन्। मतान्तर र मतफरको यस फरकपनले नेपाली चुनावी राजनीतिमा उम्मेदवारको व्यक्तिगत प्रभाव र पार्टीको लोकप्रियता बीचको जटिल सम्बन्धलाई दर्शाउँछ। आगामी निर्वाचनहरूमा यस किसिमको मतफरको अध्ययन र विश्लेषण अझ महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।