कोशी प्रदेशमा स्टार्टअप उद्यमको हालचाल: उमेर, क्षेत्र र लगानीको पूर्ण विश्लेषण

काठमाडौं – नेपाल राष्ट्र बैंकले गरेको एक अध्ययनले कोशी प्रदेशमा स्टार्टअप उद्यमको वर्तमान स्थिति तथा प्रवृत्तिहरूलाई उजागर गरेको छ। यस अध्ययनले देखाएको छ कि यस क्षेत्रमा युवाहरूबाट वरिष्ठ उद्यमीहरू सम्मको सक्रियता छ, जसले नेपालको आर्थिक र सामाजिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्।

अध्ययन अनुसार, कोशी प्रदेशमा हालसम्म कुल स्टार्टअप लगानी करीव २ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसमा ३८.७ प्रतिशत ऋणबाट आएको छ भने ६१.३ प्रतिशत स्वपुँजीबाट भएको पाइन्छ। यसले देखाउँछ कि निजी लगानी र बैंकिङ्ग ऋणको समिश्रण यस क्षेत्रको विकासका लागि मुख्य आधार बनेको छ।

उमेर अनुसार विश्लेषण गर्दा, २१ देखि ३५ वर्षको युवावर्गको सहभागिता सबैभन्दा बढी रहेको छ, जुन ३९.३ प्रतिशतसम्म छ। यस समूहमा सबैभन्दा बढी आकर्षण सूचना प्रविधि क्षेत्रमा देखिएको छ, जुन ७३.३ प्रतिशत रहेको छ। यसैगरी, ३६ देखि ५० वर्ष उमेर समूहका उद्यमीहरू सबैभन्दा बढी कृषि क्षेत्रमा संलग्न छन्, जसको हिस्सा ४४.४ प्रतिशत छ। र ५० देखि ७० वर्ष उमेर समूहका उद्यमीहरूमा पर्यटन क्षेत्र प्रमुख रहेको छ, जसको हिस्सेदारी २७.३ प्रतिशत छ। उल्लेखनीय कुरा, सूचना प्रविधि क्षेत्रमा यस उमेर समूहको कुनै संलग्नता छैन।

अध्ययनले देखाएको छ कि युवा पुस्ताले डिजिटल र प्रविधि-आधारित व्यवसायमा बढी रुचि देखाएका छन्, जुन नेपालको आर्थिक बहुप्रतिक्षित डिजिटल क्रान्तिको संकेत हो। साथै, अध्ययनमा सहभागी १६० वटा स्टार्टअपहरूबाट संकलित तथ्याङ्कले यो क्षेत्रको विविधता र потен्सियललाई पुष्टि गर्दछ। ती मध्ये कृषि र वनजन्य उत्पादनहरू ४१.३ प्रतिशत, सेवा क्षेत्र १७.५ प्रतिशत, पर्यटन १३.८ प्रतिशत र सूचना प्रविधि ९.४ प्रतिशत उद्यमहरू रहेको पाइन्छ।

यस अध्ययनले नेपालको स्टार्टअप परिदृश्यमा युवाहरूको सक्रियता र विविध क्षेत्रहरूमा तिनीहरूको संलग्नता देखाउँदै, आगामी दिनमा थप लगानी र प्रोत्साहन आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ। यसले नयाँ उद्यमीहरूलाई प्रेरित गर्न र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।