बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना ‘क’ र ‘ख’ बन्ने तयारी, दुई आयोजनाले ३५१ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने

काठमाडौं – गोरखाको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना ‘क’ र ‘ख’ का निर्माण कार्य तीव्र रुपमा अघि बढिरहेको छ। नेपाल हाइड्रो इलेक्ट्रिक कम्पनी प्रालिले प्रवर्द्धन गरिरहेको यी दुबै आयोजना विश्वस्तरको जलविद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। स्रोतका अनुसार, ‘क’ र ‘ख’ गरी कुल ३५१ मेगावाट क्षमताको यी आयोजना निर्माणाधीन छन्।

इञ्जिनियर दुर्गेश मगरले जानकारी दिएअनुसार, बूढीगण्डकी ‘क’ आयोजना १०३.४ मेगावाट क्षमताको हुनेछ भने ‘ख’ आयोजना २२६ मेगावाटको हुनेछ। ‘क’ आयोजना ३१ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ लागतमा निर्माण हुनेछ भने ‘ख’ को लागत ५६ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँ रहेको छ।

बूढीगण्डकी ‘क’ अन्तर्गत, धार्चे–३ स्थित लुस्याङमा बाँध बनाइनेछ। यो बाँधबाट पानी चार किलोमिटर लामो सुरुङमार्फत ल्याएर माछाखोलामा विद्युत् गृह निर्माण गरिने योजना छ। यस आयोजनाले रन अफ द रिभर प्रविधिको प्रयोग गर्नेछ, जसले नदीको प्राकृतिक प्रवाहलाई कायम राख्दै ऊर्जा उत्पादन गर्छ। पानीको सतह १११ मिटरबाट खसालेर विद्युत् उत्पादन गरिनेछ, र यसै पानी १२.७ किलोमिटर ट्रान्समिसन लाइनमार्फत बूढीगण्डकी ‘ख’ मा जोडिनेछ।

बूढीगण्डकी ‘ख’ को मुख्य बाँध धार्चे–७ खानीबेंसीमा निर्माण हुनेछ। यहाँबाट सोतीसम्म ९.५ किलोमिटर सुरुङ खन्याइनेछ। यस आयोजना पनि रन अफ द रिभर प्रविधिमा आधारित छ, र १९७.९७ मिटरको उच्चतम सतहबाट पानी खसालेर विद्युत् उत्पादन हुनेछ।

इञ्जिनियर मगरले बताएअनुसार, ‘यी दुवै आयोजना पहिले नै ईआई (Environmental Impact Assessment) र पीपीए (Power Purchase Agreement) प्रकृयाबाट स्वीकृत भइसकेको छ। अहिले भूकम्पको प्रभाव र त्यसपछि भएको हेरफेरको अन्तिम सर्वेक्षण भइरहेको छ। यस वर्षको सुख्खायाममा निर्माण कार्यलाई तीव्रता दिन लागिएको छ।’

उत्पादन हुने विद्युत् बूढीगण्डकी ‘क’ बाट प्राप्त हुने ३२९.४ मेगावाट विद्युत् काठमाडौंस्थित सवस्टेशनमा जोडिनेछ। यसले देशको ऊर्जा क्षेत्रलाई आत्मनिर्भर बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसरी, बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना नेपालको दीर्घकालीन ऊर्जा आवश्यकता पुरा गर्न एक महत्वपूर्ण कदम हो। यसले देशको आर्थिक विकास र स्थिरता मा सकारात्मक प्रभाव पार्ने निश्चित छ।