विराटनगरमा खरबुजाको बिउ (मगज) बरामद, व्यवसायीको प्रमाणबिना जफतले विवाद

विराटनगर — झापाको भद्रपुरमा प्रहरीले करिब ३८ टन (९४८ बोरा) खरबुजाको बिउ (मगज) जफत गरेको घटनाले व्यवसायीहरूबीच ठूलो तनाव र आक्रोश पैदा गरेको छ। राज्यलाई सम्पूर्ण कर तिरेर कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी भण्डारण गरिएको सामानलाई प्रहरीले ताला फुटाएर जफत गर्नुले व्यवसायीको विश्वासमा चोट पुगेको छ।

आइतबार साँझ जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाबाट खटिएको टोलीले भद्रपुर नगरपालिका–३ स्थित भीमलाल सुवेदीको घर भाडामा लिएको गोदाममा छापा मारेको थियो। प्रहरीले उक्त सामान अवैध भएको दाबी गर्दै भद्रपुर भन्सार कार्यालयमा बुझाएको हो। तर, यसका धनी राजेन्द्र थापा मगरले भने प्रहरीको दादागिरी शैलीमा आफ्ना वैध सम्पत्तिमा अनावश्यक हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएका छन्।

मगरका अनुसार, उनले उक्त सामान काठमाडौँबाट खरिद गरी आयुर्वेदिक औषधि र अन्य प्रयोगका लागि स्टक गर्नुभएको थियो। उनले आफ्नो सबै कागजात, बिलबिजक र भन्सारको प्रमाण पनि देखाएका छन्। ‘मैले राज्यलाई कर तिरेको छु र सबै कागजात पनि पेश गरेको छु। तर, मलाई समय नदिई ३–४ घण्टा भित्र मेरो गोदामको ताला फुटाएर सामान जफत गरियो। यो अत्याचार हो,’ उनले बताए।

मगरले आफ्नो गल्ती नभएको दाबी गर्दै भने, ‘यदि मैले अवैध सामान ल्याएको भए कानुन बमोजिम सजाय भोग्न तयार छु। तर, प्रमाण देखाउने अधिकारबाट समेत वञ्चित गरिएँ। यो किन र कसरी भयो, बुझ्न सकिएको छैन।’ उनले थपे, ‘म काठमाडौँबाट खरिद गरी ल्याएको सामान हो र यसलाई प्रयोग नै गर्ने योजना थियो। प्रहरीको यस कदमले म र मेरो व्यवसाय दुबै नै प्रभावित भएका छौं।’

झापाका प्रहरी प्रमुख (एसपी) बसुन्धरा खड्काले भने, ‘गोप्य सूचनाका आधारमा अवैध रूपमा लुकाएर राखिएको सामानको छापा मारेका हौं। बरामद सामानको मूल्य लगभग ५० लाख रुपैयाँ बराबर रहेको छ र थप अनुसन्धान भइरहेको छ।’

यस्तै, पछिल्लो समयमा नेपालमा खरबुजाको बिउ (मगज) को आयात ह्वात्तै बढिरहेको छ। चालु आर्थिक वर्षको जेठसम्म मात्रै करिब ३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको मगज आयात भएको तथ्यांकले देखाएको छ। भन्सार विभागका अनुसार, ११ महिनामा १८,८१३ टन मगज आयात भएको छ, जसमा सबैभन्दा बढी अफगानिस्तान, नाइजेरिया, सुडान र युएईबाट आयात भएको हो।

नेपालमा मगजको प्रयोग मुख्यतः भारतमा तरकारीको ग्रेभी, मसालेदार खानाका लागि र मिठाइहरूमा हुने गरेको छ। भारतमा यसलाई मुख्य रूपमा खाजा र औषधि रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। तर, भारतले २०२३ देखि मगजको आयातमा परिमाणात्मक बन्देज लगाएको कारण नेपालबाट अवैध रूपमा तस्करी हुने गरेको छ।

भारतको माग र स्वदेशी उत्पादनको अभावका कारण, नेपालबाट मगजको आयात र त्यसको तस्करी विरुद्ध प्रहरी र सरकारी निकायहरू सचेत भएका छन्। नेपालमा मगजको मूल्य अहिले किलोमा करिब ९ सय रुपैयाँ छ भने भारतको बजारमा यसको मूल्य १,३०० रुपैयाँसम्म पुग्न सक्ने गरेको छ। भारतले आयातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि, नेपालबाट अवैध तस्करीमार्फत यसलाई भारत पठाउने गिरोह सक्रिय भएको हो।

यस घटनाले व्यवसायी र सरकारबीचको विश्वासमा टकराव उत्पन्न गर्दै आएको छ। व्यवसायीहरूले आफ्ना कागजात र प्रमाणहरू देखाउँदै कानुनी प्रक्रियामा विश्वास राख्न चाहन्छन्, भने प्रहरीको कदमलाई असंवैधानिक र अत्याचारको रुपमा हेर्दै छन्।