तिहारमा सुनचाँदीका सिक्का किन्न किन लाग्छ भीड? धार्मिक आस्था, बचत र विश्वास मुख्य कारण

काठमाडौं । हरेक वर्ष तिहार नजिकिँदै गर्दा नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणका लागि सुन तथा चाँदीका सिक्का बिक्री खुला गर्छ। सिक्का किन्न राष्ट्र बैंकका बिक्री केन्द्रमा उपभोक्ताको भीड लाग्ने गरेको छ। आज पनि बबरमहलस्थित टक्सार विभागअगाडि सिक्का खरिद गर्नेहरूको लामो लाइन देखिएको छ।

आखिर तिहारमा सुनचाँदीका सिक्काप्रति मानिसहरूको आकर्षण किन यति धेरै हुन्छ? यसको मुख्य कारण धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा, शुभताको विश्वास, बचत गर्ने बानी र बहुमूल्य धातुप्रतिको आकर्षण हो।

१. लक्ष्मीको प्रतीकका रूपमा सिक्का

नेपाली समाजमा तिहारलाई धन, ऐश्वर्य र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीको पूजा गर्ने पर्वका रूपमा लिइन्छ। लक्ष्मीपूजाका दिन धनसम्पत्ति, गरगहना र नगदसँगै सुनचाँदीका सिक्का राखेर पूजा गर्ने चलन छ। सुनचाँदीलाई शुभ र पवित्र धातु मानिने भएकाले यस्ता सिक्काको धार्मिक महत्त्व पनि विशेष हुन्छ। धेरैले सिक्कालाई लक्ष्मीको प्रतीकका रूपमा घरमा राखेर पूजा गर्छन्।

२. समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास

तिहारमा नयाँ वस्तु खरिद गर्नु र घरमा धनसम्पत्ति भित्र्याउनु शुभ मानिन्छ। विशेषगरी धनतेरसका दिन सुन, चाँदी वा फलामका सामग्री किन्ने चलन छ। यस्ता वस्तुलाई लक्ष्मीको प्रतीक मानेर पूजा गरिन्छ। सुनचाँदीका सामग्री घरमा ल्याउँदा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुन्छ भन्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक विश्वासले पनि सिक्काप्रतिको आकर्षण बढाएको छ।

३. बचत र सम्पत्ति जोड्ने माध्यम

सुनचाँदीका सिक्कालाई खर्च हुने वस्तुका रूपमा भन्दा सम्पत्तिका रूपमा हेर्ने गरिन्छ। आवश्यक पर्दा बेच्न वा साट्न सकिने भएकाले धेरैले यसलाई दीर्घकालीन बचतको माध्यम मान्छन्। विशेषगरी सुनको मूल्य समयसँगै बढ्न सक्ने अपेक्षाले मानिसहरू सिक्का खरिद गर्न आकर्षित हुन्छन्। यद्यपि सुनचाँदीको मूल्य घटबढ भइरहने भएकाले यसलाई नाफा सुनिश्चित हुने लगानी मान्न नमिल्ने जानकारहरू बताउँछन्।

४. राष्ट्र बैंकप्रतिको विश्वास

नेपाल राष्ट्र बैंकबाट बिक्री हुने सिक्काप्रति सर्वसाधारणको छुट्टै विश्वास छ। आधिकारिक रूपमा निष्कासन गरिएका सिक्काको धातु, तौल र गुणस्तरबारे उपभोक्ता विश्वस्त हुन सक्छन्। बजारबाट सुनचाँदी खरिद गर्दा शुद्धता र तौलमा हुन सक्ने आशंकाभन्दा आधिकारिक स्रोतबाट किन्नुलाई धेरैले सुरक्षित विकल्प ठान्छन्। यही विश्वासले पनि राष्ट्र बैंकका बिक्री केन्द्रमा सिक्का किन्न उपभोक्ताको आकर्षण बढाउँछ।

५. सीमित बिक्री र संकलनको आकर्षण

राष्ट्र बैंकले तिहारको अवसरमा निश्चित अवधिका लागि सीमित परिमाणमा सिक्का बिक्री गर्ने भएकाले पनि माग बढ्छ। कतिपयले यस्ता सिक्कालाई संकलनयोग्य वस्तुका रूपमा हेर्छन्। आफन्तलाई उपहार दिन, छोराछोरीका लागि सुरक्षित राख्न वा परिवारको सम्झनाका रूपमा पुस्तान्तरण गर्न पनि सिक्का खरिद गरिन्छ। वर्षविशेषमा निष्कासन भएका सिक्काको सीमित उपलब्धताले तिनको आकर्षण थप बढाउँछ।

तिहारमा सुनचाँदीका सिक्काप्रति देखिने आकर्षणलाई धातुको मूल्यसँग मात्र जोडेर हेर्न मिल्दैन। यसमा धार्मिक आस्था, पुस्तौँदेखि चलिआएको परम्परा, सामाजिक प्रतिष्ठा, बचत गर्ने मनोविज्ञान र भविष्यका लागि सम्पत्ति जोड्ने चाहना एकसाथ जोडिएका छन्।

सिक्का किन्ने सबैको उद्देश्य एउटै हुँदैन। कसैले लक्ष्मीपूजाका लागि, कसैले बचत वा लगानीका रूपमा त कसैले सम्झना र संकलनका लागि सिक्का खरिद गर्छन्।