दिल्लीको इन्डिया गेटमा प्रदूषणविरुद्धको विद्यार्थी प्रदर्शन हिंसात्मक, प्रहरी–विद्यार्थीबीच झडप

नयाँ दिल्ली । वायु प्रदूषणबारे सरकारको निष्क्रियताप्रतिको असन्तुष्टि व्यक्त गर्न आइतबार दिल्लीको इन्डिया गेट क्षेत्रमा गरिएको विद्यार्थीहरूको विरोध प्रदर्शन हिंसात्मक बन्दा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच तीव्र झडप भएको छ। संसद भवनबाट केही दूरीमै रहेको इन्डिया गेट क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा प्रदर्शनकारी भेला भएपछि परिस्थितिको संवेदनशीलता देख्दै प्रहरीले बल प्रयोग गर्नुपरेको बताइएको छ।

प्रदूषणविरुद्ध सडक अवरुद्ध गर्ने प्रयास

विद्यार्थीहरूले दिल्ली–एनसीआर क्षेत्रमा बढ्दो प्रदूषणको विरोधमा सडक अवरुद्ध गर्ने प्रयास गरेका थिए। प्रहरीका अनुसार प्रदर्शनकारीहरूलाई त्यहाँबाट हटाउन खोज्दा दुवै पक्षबीच तनाव चर्कियो। प्रहरीले आफूहरूमाथि प्रदर्शनकारीहरूले पेपर स्प्रे प्रयोग गरेको दाबी गरेको छ। पेपर स्प्रेका कारण केही प्रहरी अधिकृत घाइते भई आरएमएल अस्पतालमा उपचाररत रहेको दिल्ली प्रहरीको दाबी छ।

माओवादी कमाण्डर हिडमाको तस्बिर लिएपछि विवाद

विरोध स्थलबाट प्राप्त तस्बिरहरूमा केही प्रदर्शनकारीले हालै प्रहरी मुठभेडमा मारिएका माओवादी कमाण्डर माडवी हिडमाको तस्बिर बोकेका देखिएका छन्। यसले राजनीतिक विवाद निम्त्याएको छ। सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)ले प्रदर्शनमा यस्तो तस्बिर किन प्रयोग गरिएको भन्दै प्रश्न उठाएको छ।

पीटीआई र एएनआईका अनुसार प्रदर्शनकारीहरू पोस्टर, ब्यानर र प्लेकार्डसहित इन्डिया गेटतर्फ जाँदै नारा लगाइरहेका थिए। त्यहाँ उनीहरूले केही समय धर्ना बसेका थिए, जसका कारण सुरक्षा संवेदनशीलता बढ्दै गएको प्रहरीले बताएको छ। घटनास्थलमा ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको थियो।

के भन्छन् प्रदर्शनकारीहरू?

विद्यार्थीहरू प्रदूषण नियन्त्रणमा सरकार गम्भीर नभएको आरोप लगाउँदै ‘हामी सफा हावा चाहन्छौँ’, ‘तथ्याङ्क लुकाउन बन्द गर’ जस्ता प्लेकार्ड बोकेका थिए।

एक विद्यार्थीले एएनआईसँग भनिन्—
“हामी नर्कझैँ वातावरणमा बाँचिरहेका छौँ। सरकारले गलत तथ्याङ्क नदिनुहोस्। प्रदूषण एउटा ठूलो संकट हो भन्ने कुरा सरकारले स्वीकार गरेपछि मात्रै वास्तविक कदम चालिन्छ।”

अर्का विद्यार्थीले भने—
“सरकारले एक्यूआईको वास्तविक अवस्था लुकाइरहेको छ। जबसम्म समस्या स्वीकारिँदैन, समाधान कसरी सम्भव हुन्छ?”

विरोधमा विभिन्न कलेज तथा विश्वविद्यालयका विद्यार्थी सहभागी थिए। उनीहरूले दिल्लीको वर्तमान प्रदूषित अवस्थाको प्रत्यक्ष जिम्मेवार सरकार नै भएको दाबी गरेका छन्।

दिल्लीको वायु प्रदूषण : एक्यूआई ५०० नजिक

आइतबार दिल्लीको वायु गुणस्तर सूचकांक (AQI) अत्यन्तै खराब अवस्थामा पुगेको थियो।
कति स्थानमा एक्यूआई ५०० छुन पुगेको रिपोर्ट गरिएको छ, जुन ‘गम्भीर’ श्रेणी मानिन्छ।

प्रदूषण नियन्त्रणका लागि लागू गरिएको ग्रेडेड रेस्पोन्स एक्सन प्लान (GRAP)–III अन्तर्गत निर्माण–ध्वस्तीकरण कार्यमा रोक लगाइएको छ। तर राष्ट्रिय सुरक्षा, स्वास्थ्य तथा अत्यावश्यक पूर्वाधारसँग सम्बन्धित परियोजनालाई भने छुट दिइएको छ।

के भन्छन् प्रहरी अधिकारीहरू?

दिल्लीका डीसीपी देवेश कुमार महलाका अनुसार—
“हामीले राखेको ब्यारिकेड तोडेर केही प्रदर्शनकारीहरू सी–हेक्सागन क्षेत्रमा पस्न खोजे। रोक्न जाँदा उनीहरूले पेपर स्प्रे प्रयोग गरे। केही प्रहरीको आँखामा समस्या आएपछि अस्पताल पुर्‍याउनुपरेको हो।”

प्रहरीका अनुसार एम्बुलेन्स तथा अत्यावश्यक सेवाका सवारी साधन प्रदर्शनका कारण बाटोमै रोकिएका थिए। हटाउन आग्रह गर्दा प्रदर्शनकारी नटेरेपछि बल प्रयोग गर्नुपरेको प्रहरीले बताएको छ। झडपमा धेरै प्रहरी घाइते भएको उल्लेख छ।

सोमबार पनि दिल्लीमा खराब अवस्था कायम

सप्ताहको सुरु सोमबार पनि दिल्ली क्षेत्र घना धुवाँको तहमा बेरिएको पाइयो।
केन्द्रीय प्रदूषण नियन्त्रण बोर्ड (CPCB)का अनुसार—

• आनन्द विहारमा AQI 441

• अन्य धेरै क्षेत्रमा AQI 400+

यसलाई ‘गम्भीर’ श्रेणी मानिन्छ, जसमा दीर्धकालीन सम्पर्कले गम्भीर स्वास्थ्य जोखिम बढ्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ।