द्वन्द्व अन्त्य नै विस्थापनको दिगो समाधान : संयुक्त राष्ट्रसंघ

न्युयोर्क । संयुक्त राष्ट्रसंघका शरणार्थीसम्बन्धी उच्चायुक्त बारहम सालिहले द्वन्द्व, हिंसा र उत्पीडनका कारण हुने बलपूर्वक विस्थापनको सबैभन्दा दिगो समाधान शान्ति भएको बताएका छन्।

शुक्रबार संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को बैठकलाई पहिलोपटक सम्बोधन गर्दै उनले विस्थापित मानिसहरूको संरक्षण, उनीहरूलाई आश्रय दिने देश तथा समुदायलाई सहयोग र दीर्घकालीन समाधान खोज्नु मानवीय संस्थाहरूको निरन्तर प्राथमिकता रहेको बताए।

तर, वर्षौँसम्म द्वन्द्वको बीचमा मानिसहरूलाई जीवित राख्नुलाई मात्रै सफलता मान्न नहुने उनको भनाइ थियो। “सफलता भनेको आपत्कालमा स्थापना गरिएको शरणार्थी शिविर दशकौँपछि पनि कायम रहनु होइन। बालबालिकाले आफ्ना अभिभावकबाट विस्थापनको पीडा पुस्तान्तरणका रूपमा पाउनु पनि सफलता होइन,” उनले भने। “अन्ततः सफलता भनेको मानिसहरूलाई हाम्रो सहयोग आवश्यक नपर्ने अवस्था सिर्जना गर्नु हो।”

उच्चायुक्त सालिहले शरणार्थीसम्बन्धी महासन्धि लागू भएको ७५ वर्षपछि पनि शान्ति असफल हुँदा विस्थापित हुने मानिसहरूको संरक्षण गर्ने प्रतिबद्धता उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको स्मरण गराए। उनका अनुसार विस्थापन भइसकेपछि समाधान खोज्नुका साथै सम्भव भएसम्म विस्थापन रोक्न र प्रभावित मानिसले सुरक्षित तथा सम्मानजनक रूपमा जीवन पुनर्निर्माण गर्न सक्ने वातावरण बनाउन आवश्यक छ।

“बलपूर्वक विस्थापनको सबैभन्दा दिगो समाधान शान्ति नै हो,” उनले भने।

शान्ति स्थापना र त्यसलाई दिगो बनाउन सुरक्षा परिषद्का सदस्य राष्ट्रहरूको विशेष जिम्मेवारी रहेको उल्लेख गर्दै सालिहले द्वन्द्व अन्त्य गर्न आफ्नो राजनीतिक प्रभाव प्रयोग गर्न र शान्ति प्रक्रियालाई निरन्तरता दिन आग्रह गरे। नागरिकको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न तथा अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुनको सम्मान गर्न पनि उनले परिषद्का सदस्य राष्ट्रहरूलाई आह्वान गरे।

उनका अनुसार द्वन्द्व, हिंसा, उत्पीडन र सुरक्षामाथिका अन्य खतराका कारण अहिले विश्वभर ११ करोड ७० लाखभन्दा बढी मानिस घरबाट विस्थापित भएका छन्। विस्थापनको गति समाधानका प्रयासभन्दा तीव्र बन्दै गएको र विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा द्वन्द्वको संख्या बढ्नुका साथै ती दीर्घकालीन हुँदै गएको उनले बताए।

राजनीतिक समाधान कठिन हुँदा अस्थायी संकटका रूपमा घर छाडेका लाखौँ मानिस वर्षौँसम्म, कतिपय अवस्थामा पुस्तौँसम्म, विस्थापित जीवन बिताउन बाध्य हुने गरेको उनको भनाइ थियो। त्यसैले विस्थापनलाई मानवीय समस्याका रूपमा मात्रै नभई अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति तथा सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने उनले बताए।

मानवीय संस्थाहरूले प्रभावित मानिसहरूको संरक्षण र उनीहरूलाई आश्रय दिने समुदायलाई सहयोग गरिरहे पनि शान्ति स्थापना गर्ने जिम्मेवारी उनीहरूको मात्र नभएको सालिहले स्पष्ट पारे। विस्थापन सुरु भएदेखि नै दीर्घकालीन समाधानका लागि सहयोग उपलब्ध गराउन, शरणार्थीलाई आश्रय दिने देश तथा समुदायलाई साथ दिन र स्वेच्छाले सुरक्षित रूपमा स्वदेश फर्कन चाहने मानिसका लागि अनुकूल वातावरण बनाउन पनि उनले आग्रह गरे।