गगन थापाले घोषणा गरे: स्वास्थ्य बीमालाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउने प्रतिबद्धता

काठमाडौँ — नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउने आफ्नो प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनले भने, ‘स्वास्थ्य परोपकार होइन, सुरक्षा हो’ भन्ने धारणा लिई अबको सरकारले स्वास्थ्य बीमालाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्।

सामाजिक सञ्जालमार्फत भिडियो सन्देश जारी गर्दै, थापाले नागरिकहरूले उपचारका लागि घर बेच्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य गर्न कांग्रेसले स्पष्ट खाका तयार गरेको दाबी गरे। पूर्वस्वास्थ्य मन्त्री रहेका थापाले आफ्नै कार्यकालमा देखिएको पीडादायी अवस्थालाई स्मरण गर्दै, अहिलेको स्वास्थ्य प्रणालीमा व्यापक सुधारको आवश्यकता रहेको बताए।

उहाँले भने, धेरै नागरिकले पैसा नभएका कारण उपचारबाट वञ्चित हुनुपरेको र गरिबीबाट संघर्षरत परिवारहरु कडा रोग लाग्दा फेरि गरिबीमा फस्ने अवस्थाको अनुभव गरेको बताए। विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार, नागरिकले उपचारमा आफ्नो खल्तीबाट अधिकतम २० प्रतिशत मात्र खर्च गर्नुपर्ने भए पनि नेपालमा यो दर ५७ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको तथ्याङ्क प्रस्तुत गर्दै, यसले सरकारले आफ्नो भूमिका सही रूपमा निर्वाह गर्न नसकेको देखाउँछ भन्ने धारणा व्यक्त गरे।

आफ्नै कार्यकालमा स्वास्थ्य बीमा ऐन र कार्यक्रम सुरु भए पनि पछिल्लो समय यसले अस्तव्यस्तता भोगिरहेको भन्दै उनले चिन्ता व्यक्त गरे। स्वास्थ्य मन्त्रालयमा रहँदा प्रदीप पौडेलले सुधारको प्रयास गरे तापनि, अहिलेको अवस्था चिन्ताजनक बनिसकेको भन्दै, यसलाई ट्र्याकमा ल्याउनु आफ्नो पहिलो प्राथमिकता भएको बताए।

कांग्रेसको संकल्पपत्रमा स्वास्थ्य बीमालाई व्यवस्थित बनाउने विस्तृत योजना समेटिएको र जिम्मेवारी पाएको खण्डमा यसलाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउने प्रतिबद्धता भएको उनले बताए।

थापाले स्वास्थ्य बीमालाई सुधार गर्नका लागि चारवटा मुख्य आधारस्तम्भ प्रस्तुत गरेका छन्। पहिलो, ‘विश्वव्यापी पहुँच’ (युनिभर्सल कभरेज) लाई प्राथमिकता दिँदै, अनौपचारिक क्षेत्रलाई समेत समेटेर प्रत्येक नेपालीलाई अनिवार्य बीमा गरिने र प्रिमियम तिर्न नसक्ने अति विपन्न, ज्येष्ठ नागरिक तथा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको जिम्मा राज्यले लिने योजना रहेको उनले बताए। यसका लागि, रक्सी र चुरोट जस्ता वस्तुमा विशेष कर लगाइने र सो रकम सिधै स्वास्थ्य बीमा कोषमा जान योजना रहेको उनको भनाइ छ।

दोस्रो, स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमलाई एकीकृत गर्ने। तेस्रो, सङ्घीयता अनुरूप तीनै तहका सरकार र निजी क्षेत्रको भूमिका स्पष्ट पार्ने। र चौथो, सुशासनलाई जोड दिँदै, डिजिटल प्रणालीमार्फत दाबी भुक्तानीलाई छिटो, पारदर्शी र दोहोरोपनबाट मुक्त बनाउने योजना अघि सारिएको छ।

आगामी पाँच वर्षभित्र स्वास्थ्य बीमालाई पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गर्ने चरणबद्ध योजना सार्वजनिक गर्दै, उनले भने, सरकार बनेको पहिलो चरणमा वर्तमान अस्तव्यस्तता हटाइनेछ। दोस्रो चरणमा बीमाको दायरा विस्तार गरिनेछ। र तेस्रो, पाँचौँ वर्षसम्म पहुँच नभएका सबै उपचार खर्च बीमाले बोक्ने अवस्थामा पुर्‍याइनेछ। यसले गर्दा, कुनै पनि नागरिक पैसाको अभावमा उपचारबाट वंचित हुन नपाउने र घर बेच्नुपर्ने अवस्था समाप्त हुने विश्वास व्यक्त गरे।

स्वास्थ्यलाई नेपालको संविधानअनुसार नागरिकको आधारभूत हकका रूपमा लिँदै, उनले भने, यसलाई परोपकारको रूपमा नभई नागरिकको सुरक्षा ग्यारेन्टीको रूपमा लिनुपर्ने आवश्यक छ। यसरी, गगन थापाले स्वास्थ्य बीमालाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउनको लागि आफ्नो प्रतिबद्धता पुनः व्यक्त गरेका छन्।