स्वस्थानी व्रतको एक महिने धार्मिक यात्रा आज समापन

काठमाडौँ — माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन आज एक महिना लामो स्वस्थानी व्रतको धार्मिक तथा परम्परागत कार्यक्रम समापन गरिँदैछ। पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरु भएको व्रतलाई विधिपूर्वक सम्पन्न गर्न भक्तजनहरूले विभिन्न पूजा सामग्री चढाएर मनोकाङ्क्षा पूरा गर्ने विश्वास राखिरहेका छन्।

व्रतको समापन समारोहमा देशभरका भक्तजनले १०८ जनै, १०८ सुपारी, १०८ पान, १०८ रोटी, १०८ अक्षता, फलफूल, धुप, बत्ती, नैवेद्य, श्रीखण्ड, रक्तचन्दन, सिन्दूर, वस्त्र र भेटी चढाएर भगवतीलाई अघ्र्य अर्पण गर्छन्। यसपछि, चढाइएका प्रसादबाट सबैले आफ्ना पति, छोरा वा मित छोरा को कामना गर्न व्रतको विधि अनुसार नजिकको नदीमा बहाउने परम्परा रहेको छ।

सन्ध्यापछि राति जाग्राम बस्ने र देवीको माहात्म्य सुनाउने परम्परा पनि यस व्रतको महत्वपूर्ण अङ्ग हो। विश्वास गरिन्छ कि यसरी व्रत पाल्दा मनोकाङ्क्षा पूरा हुन्छ र परिवारमा सुख, समृद्धि र प्रेम कायम रहन्छ। स्वस्थानी देवीको पूजा विशेष गरी स्थिरता र पुनर्मिलनको प्रतीक मानिन्छ। देवीको चार हातमा नीलकमल, खड्ग, ढाल र वरदमुद्रा रहेको कथा पनि यस व्रतको मुख्य भाग हो।

धार्मिक कथानुसार, सत्य युगमा पार्वतीले महादेवलाई पति पाउने उद्देश्यले विष्णुको निर्देशानुसार व्रत गरेको कथा उल्लेखनीय छ। यस व्रतले बिछोड भएका जोडी पुनः मिल्ने, रोगव्याधि टाढा रहने र इच्छाअनुसार प्राप्ति हुने विश्वास गरिन्छ। साथै, व्रतले छोरा वियोगबाट मुक्ति र पारिवारिक सुखसमृद्धि ल्याउने समेत विश्वास गरिन्छ।

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय वाल्मीकि विद्यापीठका प्रमुख प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार, व्रत समापनको कार्यक्रम आज मध्याह्न पूजा र विधिपूर्वक व्रतको समापन गरिन्छ। राति नै फूलपाती नदीमा व्रतको अन्तिम संस्कार गरिनेछ। यसैगरी, उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरु भएको माधवनारायण व्रत पनि आज अश्वमेध यज्ञ गरी सम्पन्न गरिने भएको छ। यहाँ करिब १६२ महिला र १५ पुरुषले एक महिना लामो कठोर व्रत गरेका छन्। नेवार समुदायले यसलाई सि पुन्हिका रूपमा मनाउँछन्।

यस सम्पूर्ण परम्परागत र धार्मिक कार्यक्रमले नेपाली संस्कृतिमा गहिरो स्थान राख्दछ र यसले परम्परा र धार्मिक आस्था जगेर्ना गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।