भानुभक्त आचार्यको २१३औं जन्मजयन्ती: नेपाली साहित्य र संस्कृतिको महान् योगदान

काठमाडौं — नेपाली साहित्य र संस्कृतिको महान् पुरोधा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २१३औं जन्मजयन्ती आज विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना गरी मनाइँदैछ। यस अवसरमा देशभरि र विदेशमा समेत विविध कार्यक्रमहरू आयोजना भएर उहाँको योगदानको सम्मान गरिँदैछ।

भानुभक्तले संस्कृत भाषामा लेखिएको अयोध्याका राजा रामको जीवनीलाई भावानुवादसहितको ‘रामायण’ तयार गरी नेपाली भाषामा प्रस्तुत गर्नुभएको थियो। उहाँको यस कृतिले नेपालीलाई ठूलो गुन लगाएको इतिहासमा मानिन्छ। आज पनि नेपाली घरघरमा सस्वर रामायण पाठ गरिन्छ र यसले नेपाली संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।

पृथ्वीनारायण शाहले नेपाललाई भौगोलिक रूपमा एकीकृत गरेको समयमा, भानुभक्तले भाषा, साहित्य र संस्कृतिमार्फत राष्ट्रिय एकता र पहिचान स्थापित गर्न योगदान पुर्‍याउनुभएको थियो। उहाँको जन्म १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा भएको थियो। एक सामान्य घाँसीले दिएको प्रेरणाले उहाँलाई रामायण नेपाली भाषामा रच्न उत्प्रेरित गरेको हो।

उहाँका अन्य प्रसिद्ध कृतिहरूमा ‘वधुशिक्षा’, ‘प्रश्नोत्तर’, ‘भक्तमाला’, ‘रामगीता’ र फुटकर रचनाहरू समावेश छन्। नेपाली जातीय एकता, राष्ट्रिय पहिचान र सांस्कृतिक चेतना जगाउन उहाँको योगदान अतुलनीय छ। उहाँले नेपाली संस्कृतिलाई बलियो बनाउने र राष्ट्रिय संस्कृतिलाई समृद्ध बनाउने अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।

आजको अवसरमा काठमाडौंस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान परिसरमा रहेको आदिकवि भानुभक्तको प्रतिमामा माल्यार्पण र प्रभातफेरी आयोजना गरिएको छ। साथै, घरघरमा नेपाली भाषामा रामायण पाठ गरी भानु जयन्ती मनाइन्छ। विभिन्न सङ्घसंस्थाहरूले समेत यसदिन विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी उहाँको स्मरण गरिरहेका छन्।

भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भुटान र बर्मालगायत नेपाली भाषाभाषी रहेका देशहरूमा पनि भानुभक्तको जन्मजयन्ती धुमधामसँग मनाइँदैछ। यस अवसरमा नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण र विकासमा उहाँको योगदानलाई स्मरण गर्दै नेपाली समुदायले उहाँको स्मृतिलाई श्रद्धासहित श्रद्धांजलि अर्पण गरिरहेका छन्।