माथिल्लो मुस्ताङको जाडोमा गुइँठाको प्रयोगले ऊर्जा बचत र जीवनयात्रामा सहजता ल्याउँदै

माथिल्लो मुस्ताङ, माघ २०, २०८० – उच्च हिमाली क्षेत्र मुस्ताङको तापक्रम माइनस २० डिग्रीसम्म झरेको अवस्थामा यहाँको जनजीवन कठीन बनेको छ। हिउँदयामको समय, विशेष गरी जाडोको मौसममा, गाउँहरू सुनसान र ठप्प बनेका छन्। अधिकांश नागरिक जाडो छल्न बेंसी झरेका छन् भने केही घरपरिवार र पशुचौपायाको रेखदेखमा व्यस्त रहेका छन्।

हिउँदयामको समयमा विद्युत् र सञ्चार सेवाहरु अनियमित र कठिन भएका कारण यहाँको जीवनयात्रा प्रभावित भएको छ। घरका धारा र सेफ्टी ट्याङ्की जत्तिकै चिसो भएर बरफ जस्तै जम्ने समस्या देखिएको छ। यसका साथै चिसोका कारण स्वास्थ्य जोखिम पनि बढ्दै गएको स्थानीयहरू बताउँछन्।

यही अवस्थामै स्थानीय नागरिकहरूले परम्परागत रूपमा गुइँठाको प्रयोगलाई निरन्तरता दिएका छन्। खासगरी, बर्सेनि एक बाली मात्र खेतीपाती हुने माथिल्लो मुस्ताङमा पशुचौपायाको गोबरलाई घाममा सुकाएर गुइँठा बनाउने परम्परा सदियाँदेखि चल्दै आएको हो।

लोमान्थाङ–३ का पासाङ गुरुङले बताए, “हामी यहाँको जाडो समयमा गुइँठा प्रयोग गर्छौं। पशुचौपायाको गोबरलाई घाममा सुकाएर राख्ने र आवश्यकतानुसार आगो ताप्ने, पानी तताउने, र खाना पकाउने काम हुन्छ।” विशेष गरी, याकचौँरी र भेडाच्याङ्ग्राको गोबरलाई घाममा सुकाएर तयार पारिएको गुइँठा, दाउराभन्दा बढी खपत हुने गरेको र यसले ऊर्जा बचतमा ठूलो भूमिका खेल्ने गुरुङले बताए।

माथिल्लो मुस्ताङको खेतबारी र चरन क्षेत्रमा खेर गइरहेका पशुचौपायाको आलो गोबरलाई सङ्कलन गरी यसो प्रयोग गर्नु परम्परागत र सहज विकल्प बनेको छ। यसले विद्युत् र ग्यासको खपत घटाउँदै आर्थिक बचत गर्न मद्दत पुर्‍याएको छ।

गुइँठाको प्रयोगले यहाँको जाडोको मौसममा ऊर्जा सुनिश्चितता र जीवनस्तरमा सुधार ल्याएको छ। स्थानीयवासीले यसलाई दाउराको राम्रो विकल्प मान्दै आएको र यसले स्थानीय अर्थतन्त्र र वातावरण दुवैलाई फाइदा पुर्‍याएको गुरुङले बताए। यस परम्परागत विधिले न केवल ऊर्जा संकटलाई समाधान गरेको छ, बरु गाउँको जीवनशैली र पर्यावरण संरक्षणमा पनि योगदान दिइरहेको छ।