नेपाल–भारत सहसचिवस्तरीय संयुक्त प्राविधिक टोलीको १७ औं बैठक पोखरामा: विद्युत् आदानप्रदान र पूर्वाधारमा नयाँ सम्झौता

पोखरा — नेपाल–भारत सहसचिवस्तरीय संयुक्त प्राविधिक टोली (जेटीटी) को १७ औं बैठक कात्तिक १७ र १८ गते पोखरामा सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। यस बैठकको नेतृत्व नेपाल सरकारका ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालयका सहसचिव सन्दीप कुमार देव र भारत सरकारको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरण (सीईए) का प्रमुख इन्जिनियर भगवान् सहाय बैरवाले संयुक्त रूपमा गरेका थिए।

बैठकमा दुई देशबीचको विद्युत् आदानप्रदान, प्रसारण प्रणालीको सुदृढीकरण र नयाँ अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको निर्माणका विषयमा विस्तृत छलफल भएको थियो। यस क्रममा विभिन्न सहमति तथा निर्णयहरूमा पुगिएको छ जुन नेपालको जलविद्युत् निर्यात र ऊर्जा व्यापारलाई थप बलियो बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण कदम हुन गएको छ।

मुख्य सहमतिहरू

१. निर्यात क्षमतामा वृद्धिः
नेपालबाट भारततर्फको विद्युत् निर्यात र आयातको क्षमता पुनः मूल्याङ्कन गरिएको छ। परामर्श अनुसार, अब नेपालले १,५०० मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्न र १,४०० मेगावाटसम्म आयात गर्न सक्ने क्षमता कायम भएको छ। यसले नेपालको जलविद्युत् उत्पादनलाई अन्तरराष्ट्रीय बजारमा प्रवर्द्धन गर्न थप अवसरहरू प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

२. चमेलिया–जौलजिवी प्रसारण लाइनः
२२० केभीको यो अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) नोभेम्बर २०२५ भित्र तयार गर्ने सहमति भएको छ। दुवै देशले यस लाइनलाई २०२७ डिसेम्बरसम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखेका छन्। यसले भारत र नेपालबीचको विद्युत् आदानप्रदानलाई थप सहज र विश्वसनीय बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

३. नयाँ बुटवल–गोरखपुर लाइनः
४०० केभीको यो नयाँ लाइनको स्थापनालाई अस्थायी रूपमा २२० केभीमा सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाउने सहमति भएको छ। यसअघि, यस लाइनको पूर्ण निर्माण कार्य पूरा नभएसम्म यसलाई २२० केभीमा सञ्चालन गर्न सकिनेछ। यस परियोजनाले नेपालबाट भारतसम्मको विद्युत् व्यापारलाई थप सहज बनाउनेछ। साथै, यस सम्बन्धी थप बैठक उत्तर प्रदेश ट्रान्समिसन कम्पनीसँग १५ दिनभित्र बस्ने तय भएको छ।

४. निजगढ–मोतिहारी लाइनः
४०० केभीको डबल सर्किट लाइनको डीपीआर तयारीका लागि नेपालले आवश्यक प्राविधिक विवरण एक महिनाभित्र उपलब्ध गराउने र त्यसपछि संयुक्त रूपमा डीपीआर तयार गर्ने सहमति भएको छ। यसले दुई देशबीचको विद्युत् मार्गलाई बलियो बनाउनेछ।

५. प्रसारण लाइनको स्तरोन्नति
ढल्केवर–मुजफ्फरपुर ४०० केभी लाइनको कन्डक्टर प्रतिस्थापनमा उच्च तापक्रम सहन सक्ने (एचटीएलएस) प्रविधि अपनाउने विषयमा सहमति भएको छ। यसका लागि डीपीआर तयारीमा अगाडि बढिनेछ। यसले लाइनको विश्वसनीयता र क्षमता दुवै वृद्धि गर्नेछ।

६. क्षमता अभिवृद्धि
रक्सौल–परवानीपुर र रामनगर–गण्डक १३२ केभी लाइनहरूमा पनि कन्डक्टर एचटीएलएस कन्डक्टरले प्रतिस्थापन गर्ने विषयमा संयुक्त अध्ययन गरिनेछ। यसले यी लाइनहरूको क्षमता र विश्वसनीयता बढाउनेछ।

समापन
यस बैठकबाट प्राप्त सहमतिहरू नेपालको जलविद्युत् निर्यातका लागि आवश्यक पूर्वाधारहरू निर्माण गर्न र दुई देशबीचको ऊर्जा व्यापारमा थप सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। यसले नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकास र भारतसँगको ऊर्जा साझेदारीलाई थप सुदृढ बनाउने मार्ग प्रशस्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।